วิธีตรวจสิทธิ์แอปบน Android ป้องกันแอปแปลกเข้าควบคุมมือถือ

แอปบางตัวต้องใช้สิทธิ์พิเศษเพื่อทำงาน เช่น แอปช่วยเหลือผู้พิการหรือแอปช่วยเหลือระยะไกล แต่ถ้าแอปที่ไม่รู้จักได้รับสิทธิ์อ่านหน้าจอ แสดงทับแอปอื่น หรือควบคุมการทำงานบางอย่าง ก็อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อข้อมูลและบัญชีธนาคารได้ บทความนี้จาก ComSiam แนะนำวิธีตรวจสิทธิ์แอป Android และจุดที่ควรระวัง

① สิทธิ์ที่ควรตรวจเป็นพิเศษ

เริ่มจากตรวจแอปที่ไม่คุ้นเคย แอปที่เพิ่งติดตั้ง หรือแอปที่มาจากลิงก์และไฟล์นอก Play Store โดยให้ความสำคัญกับสิทธิ์เหล่านี้:

• Accessibility หรือการช่วยเหลือพิเศษ: แอปที่ได้รับสิทธิ์อาจอ่านเนื้อหาบนหน้าจอและโต้ตอบกับแอปอื่นแทนผู้ใช้ได้ Google จึงแนะนำให้ระวังเป็นพิเศษเมื่อแอปที่ไม่จำเป็นร้องขอสิทธิ์นี้
• แสดงทับแอปอื่น: อาจใช้แสดงหน้าต่างลอยทับแอปที่กำลังใช้งาน ควรตรวจว่าแอปใดได้รับอนุญาต
• การเข้าถึงการแจ้งเตือน: ตรวจว่าแอปที่ไม่จำเป็นได้รับอนุญาตให้อ่านการแจ้งเตือนหรือไม่
• แอปผู้ดูแลอุปกรณ์: ตรวจว่ามีแอปที่ไม่รู้จักได้รับสิทธิ์จัดการหรือล็อกเครื่องหรือไม่
• ติดตั้งแอปที่ไม่รู้จัก: ตรวจว่าแอปใดได้รับอนุญาตให้ติดตั้งไฟล์จากภายนอก
• สิทธิ์ใช้งานอื่น ๆ: ตรวจ SMS รายชื่อผู้ติดต่อ ไมโครโฟน กล้อง ตำแหน่ง และไฟล์ ว่าสอดคล้องกับหน้าที่ของแอปหรือไม่

ธปท. ระบุถึงความเสี่ยงจากแอปที่ขอใช้ Accessibility โดยไม่จำเป็น แอปควบคุมมือถือจากระยะไกล และแอปที่ปิดบังหรือเข้าถึงข้อมูลบนหน้าจอ

② วิธีเปิดหน้าตรวจสิทธิ์บน Android

ชื่อเมนูอาจต่างกันตามยี่ห้อ รุ่น และเวอร์ชัน Android หากหาไม่พบ ให้เปิด การตั้งค่า (Settings) แล้วพิมพ์ชื่อเมนูลงในช่องค้นหา

ตรวจสิทธิ์ทั่วไปของแอป

ไปที่ การตั้งค่า > แอป > เลือกแอป > สิทธิ์ แล้วดูว่าแอปนั้นเข้าถึงข้อมูลหรือฟังก์ชันใดบ้าง Google อธิบายว่าผู้ใช้สามารถเปลี่ยนสิทธิ์ของแอปจากการตั้งค่า Android ได้

ตรวจ Accessibility

ไปที่ การตั้งค่า > การช่วยเหลือพิเศษ (Accessibility) > แอปที่ติดตั้ง/บริการที่ดาวน์โหลด แล้วตรวจรายชื่อบริการที่เปิดอยู่ หากพบแอปที่ไม่รู้จักหรือไม่จำเป็น ให้เลือกแอปนั้นแล้วปิดสิทธิ์

ตรวจการแสดงทับแอปอื่นและสิทธิ์พิเศษ

ลองค้นคำว่า แสดงทับแอปอื่น, การเข้าถึงการแจ้งเตือน, แอปผู้ดูแลอุปกรณ์ และ ติดตั้งแอปที่ไม่รู้จัก ในช่องค้นหาของ Settings จากนั้นตรวจรายชื่อแอปที่ได้รับอนุญาต

③ พบแอปแปลก ควรทำอย่างไร

1. อย่าเปิดแอปธนาคารเพื่อทดลอง โดยเฉพาะหากแอปแปลกมีสิทธิ์ Accessibility หรือควบคุมหน้าจอ
2. ถ่ายภาพชื่อแอปและสิทธิ์ที่เปิดอยู่ เพื่อเก็บข้อมูลไว้ก่อนเปลี่ยนแปลง
3. ปิดสิทธิ์พิเศษที่ไม่จำเป็น หากแน่ใจว่าแอปนั้นไม่ต้องใช้สิทธิ์ดังกล่าว
4. ถอนการติดตั้งแอปที่ไม่รู้จัก ผ่านเมนู Settings หลังจากตรวจสอบแล้วว่าไม่ใช่แอปที่จำเป็นต่อระบบหรือการช่วยการเข้าถึง
5. ติดต่อธนาคารผ่านช่องทางทางการ หากเห็นคำเตือนจากแอปธนาคาร หรือเคยเปิดแอปธนาคารขณะมีแอปควบคุมทำงาน
6. ถ้าสงสัยว่ามีคนควบคุมมือถืออยู่ ให้ปิด Wi-Fi และข้อมูลมือถือชั่วคราว แล้วใช้โทรศัพท์อีกเครื่องติดต่อธนาคารหรือ AOC 1441

อย่าปิดบริการช่วยการเข้าถึงที่จำเป็นต่อการใช้งานของตนเอง เช่น TalkBack โดยไม่เข้าใจผลที่จะเกิดขึ้น และอย่าปิดสิทธิ์ของแอปที่เชื่อถือได้แบบสุ่ม หากไม่แน่ใจ ให้ถามผู้ผลิตมือถือหรือธนาคารก่อน

④ ลดโอกาสเจอแอปที่ขอสิทธิ์เกินจำเป็น

• ดาวน์โหลดแอปจาก Google Play หรือแหล่งทางการของผู้พัฒนา
• ตรวจชื่อผู้พัฒนาและความจำเป็นของสิทธิ์ก่อนติดตั้ง
• อย่าติดตั้งไฟล์ APK ที่ส่งมาทาง SMS แชต หรือโซเชียลมีเดีย
• ปิดการอนุญาต “ติดตั้งแอปที่ไม่รู้จัก” ให้กับแอปต่าง ๆ หากไม่จำเป็น
• อัปเดต Android และแอปธนาคารจากแหล่งทางการ
• อย่าให้คนแปลกหน้าสั่งเปิด Accessibility แชร์หน้าจอ หรืออนุญาตควบคุมอุปกรณ์

การตรวจสิทธิ์ช่วยให้พบความผิดปกติได้ แต่ไม่ได้รับประกันว่ามือถือปลอดภัยทั้งหมด เพราะแอปอันตรายอาจใช้วิธีอื่นหรือเปลี่ยนชื่อได้ ควรประกอบกับการตรวจแหล่งติดตั้งและคำเตือนจากแอปธนาคาร

⑤ เช็กลิสต์ตรวจมือถือเป็นประจำ

• มีแอปที่ไม่รู้จักเปิด Accessibility อยู่หรือไม่
• มีแอปที่ไม่จำเป็นแสดงทับแอปอื่นหรืออ่านการแจ้งเตือนหรือไม่
• มีแอปแปลกได้รับสิทธิ์ผู้ดูแลอุปกรณ์หรือไม่
• มีแอปใดได้รับอนุญาตให้ติดตั้งแอปจากภายนอกโดยไม่จำเป็นหรือไม่
• แอปที่เข้าถึง SMS รายชื่อ กล้อง ไมโครโฟน และไฟล์ มีเหตุผลตรงกับการใช้งานหรือไม่

หากพบสิทธิ์ที่อธิบายไม่ได้ ให้หยุดใช้แอปธนาคารชั่วคราว ตรวจสอบแอปและติดต่อธนาคารผ่านช่องทางทางการ ComSiam ขอให้ตรวจสิทธิ์เป็นระยะ โดยเฉพาะหลังติดตั้งแอปใหม่หรือกดลิงก์ที่ไม่คุ้นเคย