ควรรีเซ็ตมือถือหลังถูกหลอกไหม และสำรองข้อมูลอย่างไรให้ปลอดภัย

หลังถูกหลอกหรือเผลอติดตั้งแอปควบคุมมือถือ หลายคนกังวลว่าต้องรีเซ็ตเครื่องทันทีหรือไม่ คำตอบคือ ไม่จำเป็นต้องรีเซ็ตทุกกรณี และการรีเซ็ตไม่ได้ทำให้ได้เงินคืน หากยังสงสัยว่ามีคนเข้าถึงบัญชีธนาคาร ให้ติดต่อธนาคารจากอุปกรณ์ที่ปลอดภัยก่อน

ComSiam สรุปวิธีประเมินว่าควรรีเซ็ตหรือไม่ พร้อมแนวทางสำรองข้อมูลก่อนล้างเครื่อง เพราะการรีเซ็ตเป็นค่าโรงงานจะลบข้อมูลในเครื่อง และการสำรองข้อมูลไม่ได้รับประกันว่าจะเก็บข้อมูลจากทุกแอปได้ครบ

① สถานการณ์แบบใดที่ควรพิจารณารีเซ็ต

พิจารณารีเซ็ตหรือขอให้ศูนย์บริการตรวจเครื่อง หากพบว่าแอปควบคุมเครื่องถอนออกไม่ได้ มีสิทธิ์พิเศษที่ปิดไม่ได้ เครื่องยังมีอาการผิดปกติหลังลบแอป หรือผู้เชี่ยวชาญแนะนำให้ล้างเครื่อง

แต่ถ้าเพียงถูกหลอกให้โอนเงินหรือกดลิงก์ โดยไม่ได้ติดตั้งแอปและไม่พบสัญญาณว่ามีคนเข้าถึงมือถือ การรีเซ็ตอาจไม่จำเป็น ให้รีบแจ้งธนาคารและ AOC 1441 เก็บหลักฐาน และเปลี่ยนรหัสผ่านที่อาจรั่วจากอุปกรณ์ที่ปลอดภัยก่อน

การรีเซ็ตเป็นค่าโรงงานลบข้อมูลในเครื่อง Android และ iPhone จึงควรสำรองข้อมูลที่จำเป็นและตรวจสอบบัญชีสำหรับกู้คืนก่อนเริ่มขั้นตอน

② ก่อนสำรองข้อมูล ให้จัดการความปลอดภัยก่อน

1. ใช้โทรศัพท์หรือคอมพิวเตอร์อีกเครื่องที่เชื่อถือได้ติดต่อธนาคาร หากมีธุรกรรมผิดปกติ
2. เปลี่ยนรหัสผ่านบัญชีอีเมลและบัญชีหลักที่เกี่ยวข้อง หากเคยกรอกบนเครื่องที่สงสัย
3. ตรวจสอบอุปกรณ์ที่ลงชื่อเข้าใช้บัญชี Google หรือ Apple แล้วออกจากระบบอุปกรณ์ที่ไม่รู้จัก
4. เก็บหลักฐานของเหตุการณ์ เช่น สลิป แชต ชื่อแอป และภาพสิทธิ์ที่น่าสงสัยก่อนลบข้อมูล
5. อย่าติดตั้งแอปสำรองข้อมูลจากลิงก์ที่คนแปลกหน้าส่งให้ และอย่าให้รหัสผ่านหรือ OTP กับผู้ที่อ้างว่าจะช่วยกู้ข้อมูล

หากสงสัยว่าเครื่องถูกควบคุม อย่าใช้เครื่องนั้นเปลี่ยนรหัสผ่าน เพราะผู้ควบคุมอาจมองเห็นข้อมูลที่กรอก ให้ใช้เครื่องที่ปลอดภัยแทน

③ สำรองข้อมูลอะไร และควรตรวจอะไรบ้าง

ก่อนรีเซ็ต ให้ทำรายการข้อมูลที่ต้องการเก็บ เช่น

• รูปภาพ วิดีโอ และไฟล์เอกสาร
• รายชื่อผู้ติดต่อและปฏิทิน
• ข้อความหรือประวัติแชตที่จำเป็น
• บันทึกและไฟล์ที่เก็บอยู่ในแอป
• วิธีเข้าใช้งานบัญชี เช่น รหัสผ่านและวิธีกู้คืนบัญชี
• แอปยืนยันตัวตนและรหัสกู้คืน หากใช้งานอยู่

ข้อมูลบางอย่างซิงก์กับบัญชีออนไลน์ ส่วนข้อมูลอื่นอาจอยู่เฉพาะในแอป การสำรองข้อมูลของ Android หรือ iPhone จึงอาจไม่ครอบคลุมข้อมูลทุกแอป ควรเปิดหน้าสถานะสำรองข้อมูลและตรวจวันที่สำรองล่าสุด รวมทั้งเปิดไฟล์สำคัญจากอุปกรณ์อีกเครื่องเพื่อยืนยันว่าเก็บได้จริง

④ วิธีสำรองข้อมูลบน Android และ iPhone

Android: เปิดการตั้งค่าแล้วค้นหาคำว่า “สำรองข้อมูล” หรือ “Backup” ตรวจว่าบัญชี Google ที่แสดงเป็นบัญชีของคุณ และดูว่าสำรองข้อมูลล่าสุดเมื่อใด หากต้องการเก็บรูปหรือเอกสารแยก ให้คัดลอกไปยังคอมพิวเตอร์หรือพื้นที่เก็บข้อมูลที่เชื่อถือได้ อย่าคัดลอกไฟล์ติดตั้งแอปที่ไม่รู้จักกลับมา

iPhone: ตรวจการสำรองข้อมูลใน การตั้งค่า > ชื่อของคุณ > iCloud > ข้อมูลสำรอง iCloud หรือสำรองผ่านคอมพิวเตอร์ด้วยเครื่องมือของ Apple ตรวจให้แน่ใจว่าการสำรองข้อมูลเสร็จสมบูรณ์ก่อนลบเครื่อง

ถ้าสงสัยว่ามีแอปอันตรายหรือโปรไฟล์ควบคุมเครื่อง อย่ารีบกู้คืนทุกแอปและการตั้งค่ากลับเข้าเครื่องหลังรีเซ็ต ให้ขอคำแนะนำจากศูนย์บริการก่อน และเลือกติดตั้งแอปที่จำเป็นใหม่จากร้านค้าอย่างเป็นทางการ

⑤ รีเซ็ตแล้วข้อมูลจะกลับมาครบหรือไม่

ไม่มีวิธีรับประกันว่าข้อมูลทุกอย่างจะกลับมาครบหลังรีเซ็ต ข้อมูลที่ไม่ได้ซิงก์หรือไม่ได้รวมอยู่ในการสำรองอาจหายไป รวมถึงข้อมูลเฉพาะในแอป ประวัติแชตบางประเภท และการตั้งค่าการยืนยันตัวตน

ก่อนกดยืนยัน ให้ตรวจว่า

• จำอีเมลและรหัสผ่านบัญชี Google หรือ Apple ได้
• เข้าถึงเบอร์โทรหรืออีเมลสำหรับกู้คืนบัญชีได้
• มีข้อมูลสำรองที่ตรวจสอบแล้ว
• รู้วิธีเปิดใช้งานแอปธนาคารและแอปยืนยันตัวตนอีกครั้ง
• บันทึกหลักฐานเหตุการณ์ไว้แยกจากมือถือแล้ว

บน iPhone หากต้องการตรวจการแชร์ข้อมูลและอุปกรณ์ที่เชื่อมกับบัญชี สามารถใช้ Safety Check ได้ใน iOS 16 ขึ้นไปที่ การตั้งค่า > ความเป็นส่วนตัวและความปลอดภัย > Safety Check

⑥ สรุป: รีเซ็ตเมื่อจำเป็น และอย่าลืมตรวจหลังตั้งค่าใหม่

รีเซ็ตมือถือเมื่อมีเหตุผลชัดเจน เช่น ลบแอปควบคุมไม่ได้ เครื่องยังมีอาการผิดปกติ หรือศูนย์บริการแนะนำ ก่อนทำต้องเก็บหลักฐาน สำรองข้อมูล และตรวจสอบบัญชีสำหรับกู้คืนให้พร้อม หากสงสัยว่ามีผู้เข้าถึงบัญชี ให้เปลี่ยนรหัสผ่านจากอุปกรณ์ที่ปลอดภัย และติดต่อธนาคารก่อนเสมอ

ComSiam แนะนำให้ตั้งค่าเครื่องใหม่ด้วยแอปที่จำเป็นจากแหล่งทางการ ตรวจสิทธิ์แอปทีละรายการ และหลีกเลี่ยงการกู้คืนแอปหรือไฟล์ที่ไม่รู้จัก การรีเซ็ตช่วยจัดการปัญหาบางอย่างได้ แต่ไม่แทนการแจ้งธนาคาร การปกป้องบัญชี และการตรวจเครื่องเมื่อยังพบความผิดปกติ