Contact
Line : comsiam
Contact
Line : comsiam

Flowchart หรือผังงาน เป็นแผนภาพที่ใช้แสดงลำดับขั้นตอน การตัดสินใจ และเส้นทางการทำงาน ช่วยให้กระบวนการที่ซับซ้อนมองเห็นได้ง่ายกว่าการอธิบายด้วยข้อความยาว ๆ สามารถนำไปใช้วางระบบงาน อธิบายขั้นตอนบริการ ออกแบบโปรแกรม และแก้ไขปัญหาได้
Canva มีเทมเพลต Flowchart พร้อมรูปร่างมาตรฐาน เส้นเชื่อม ลูกศร และเครื่องมือ Whiteboards ทำให้ผู้ใช้งานสามารถสร้างผังงานตั้งแต่แบบง่ายไม่กี่ขั้นตอนไปจนถึงกระบวนการที่มีหลายทางเลือกได้
Flowchart คือแผนภาพที่นำรูปร่างและเส้นลูกศรมาใช้แทนขั้นตอนของกระบวนการ โดยรูปร่างแต่ละแบบมีความหมายแตกต่างกัน เช่น จุดเริ่มต้น ขั้นตอนดำเนินงาน จุดตัดสินใจ และผลลัพธ์
ผู้อ่านควรสามารถติดตาม Flowchart จากจุดเริ่มต้นไปยังจุดสิ้นสุดได้โดยไม่ต้องเดาทิศทางหรือย้อนกลับไปมาโดยไม่จำเป็น
Flowchart สามารถใช้กับงานหลายประเภท เช่น
แม้ Canva จะมีรูปร่างให้เลือกจำนวนมาก แต่การใช้สัญลักษณ์มาตรฐานช่วยให้ผู้อ่านเข้าใจผังงานได้รวดเร็วขึ้น
ใช้แทนจุดเริ่มต้นและจุดสิ้นสุดของกระบวนการ ภายในควรเขียนข้อความสั้น เช่น “เริ่มต้น” หรือ “เสร็จสิ้น”
ใช้แทนขั้นตอนหรือการกระทำ เช่น “กรอกแบบฟอร์ม” “ตรวจสอบข้อมูล” หรือ “ส่งอีเมลยืนยัน”
ใช้แทนคำถามหรือเงื่อนไขที่ต้องตัดสินใจ โดยทั่วไปจะมีทางออกอย่างน้อยสองทาง เช่น “ใช่/ไม่ใช่” หรือ “ผ่าน/ไม่ผ่าน”
ใช้แทนข้อมูลเข้าและข้อมูลออก เช่น “รับข้อมูลลูกค้า” หรือ “แสดงผลการค้นหา”
ใช้แทนเอกสารหรือรายงาน เช่น ใบสมัคร ใบเสร็จ หรือรายงานผล
ใช้แทนฐานข้อมูลหรือพื้นที่จัดเก็บข้อมูล
ใช้แสดงทิศทางและเชื่อมแต่ละขั้นตอน ลูกศรควรพาผู้อ่านจากจุดเริ่มต้นไปยังจุดถัดไปอย่างชัดเจน
ไม่จำเป็นต้องใช้สัญลักษณ์ทุกประเภทใน Flowchart เดียว เลือกใช้เท่าที่จำเป็นและรักษาความหมายให้สม่ำเสมอตลอดทั้งงาน
เริ่มจากระบุว่า Flowchart ต้องการอธิบายกระบวนการใดและใครเป็นผู้อ่าน เช่น
ระดับรายละเอียดควรเหมาะกับผู้อ่าน หากทำให้ลูกค้าควรใช้ภาษาง่าย แต่หากทำให้ทีมพัฒนาอาจต้องระบุเงื่อนไขทางเทคนิคมากขึ้น
ทุก Flowchart ควรมีจุดเริ่มต้นและผลลัพธ์ที่ชัดเจน เช่น
หากไม่ทราบว่ากระบวนการจบตรงไหน ผังงานอาจขยายออกไปเรื่อย ๆ และไม่ตอบวัตถุประสงค์
เขียนรายการขั้นตอนด้วยข้อความธรรมดาก่อน เช่น
การเขียนรายการก่อนช่วยให้เห็นว่ามีขั้นตอนซ้ำ จุดตัดสินใจ หรือเส้นทางย้อนกลับตรงไหนบ้าง
พิจารณาว่าขั้นตอนใดสามารถรวมกันได้ ขั้นตอนใดไม่จำเป็น และมีจุดใดที่ทำให้เกิดความล่าช้า
Flowchart ไม่ได้ใช้เพียงนำเสนอกระบวนการเดิม แต่ยังช่วยมองเห็นปัญหา เช่น
เข้าสู่ Canva แล้วเลือกสร้าง Whiteboard หรืองานออกแบบตามขนาดที่ต้องการ จากนั้นค้นหาคำว่า
เลือกเทมเพลตจากรูปแบบการไหลและจำนวนจุดตัดสินใจ ไม่ใช่เลือกจากสีเพียงอย่างเดียว เพราะสามารถเปลี่ยนสีและฟอนต์ภายหลังได้
หากสร้างบน Whiteboard แล้วต้องนำไปพิมพ์ ควรกำหนดขอบเขตของผังและตรวจสอบว่าตัวอักษรยังอ่านได้เมื่อย่อให้พอดีกระดาษ
เพิ่มวงรีหรือสี่เหลี่ยมมุมมน แล้วเขียนคำว่า “เริ่มต้น” หรือระบุเหตุการณ์ที่ทำให้กระบวนการเริ่ม เช่น “ได้รับคำสั่งซื้อ”
วางจุดเริ่มต้นไว้ด้านบนหรือด้านซ้าย เพื่อให้สอดคล้องกับทิศทางการอ่านทั่วไป
ใช้สี่เหลี่ยมผืนผ้าแทนแต่ละขั้นตอน โดยหนึ่งกล่องควรมีหนึ่งการกระทำ เช่น
ควรเริ่มข้อความด้วยคำกริยาเพื่อให้เข้าใจว่าต้องทำอะไร ไม่ควรใส่คำอธิบายหลายประโยคไว้ในกล่องเดียว
ใช้สี่เหลี่ยมขนมเปียกปูนในตำแหน่งที่ต้องตรวจสอบเงื่อนไข ข้อความภายในควรเขียนเป็นคำถามที่ตอบได้อย่างชัดเจน เช่น
แต่ละเส้นทางออกต้องมีป้ายกำกับ เช่น “ใช่/ไม่ใช่” “ผ่าน/ไม่ผ่าน” หรือ “สำเร็จ/ไม่สำเร็จ” อย่าปล่อยลูกศรออกจากจุดตัดสินใจโดยไม่มีคำอธิบาย
ใช้เส้นเชื่อมและลูกศรแสดงทิศทาง โดยควรเชื่อมเส้นเข้ากับรูปร่างโดยตรง เพื่อให้เส้นเคลื่อนตามเมื่อย้ายกล่อง
แนวทางจัดเส้นให้อ่านง่าย ได้แก่
Canva มีเครื่องมือช่วยเพิ่มรูปร่างพร้อมเส้นเชื่อมอย่างรวดเร็วในงานออกแบบที่รองรับ แต่ควรตรวจสอบและจัดตำแหน่งใหม่ทุกครั้ง ไม่ควรเชื่อว่าการจัดวางอัตโนมัติถูกต้องกับกระบวนการทั้งหมดเสมอไป
ตัวอย่างลำดับพื้นฐานมีดังนี้
Flowchart นี้ช่วยให้เห็นทั้งขั้นตอนปกติและกรณีที่สินค้าไม่มีหรือชำระเงินไม่สำเร็จ
กระบวนการเผยแพร่บทความอาจประกอบด้วย
ทีมงาน comsiam สามารถนำผังนี้ไปปรับให้ตรงกับขั้นตอนจริง พร้อมเพิ่มชื่อผู้รับผิดชอบในแต่ละช่วง เพื่อช่วยลดการข้ามขั้นตอนสำคัญ
ตัวอย่างโครงสร้างแบบย่อ:
Flowchart สำหรับแก้ปัญหาควรมีทางออกเมื่อผู้ใช้ไม่สามารถแก้เองได้ ไม่ควรวนกลับไปทำขั้นตอนเดิมอย่างไม่สิ้นสุด
Swimlane Flowchart ใช้แยกความรับผิดชอบของบุคคลหรือแผนก โดยแบ่งผังออกเป็นช่องแนวนอนหรือแนวตั้ง เช่น
แต่ละขั้นตอนจะถูกวางในช่องของผู้รับผิดชอบ ทำให้เห็นว่างานถูกส่งจากฝ่ายหนึ่งไปยังอีกฝ่ายเมื่อใด
วิธีสร้างใน Canva คือใช้ตารางหรือสี่เหลี่ยมขนาดใหญ่แบ่งพื้นที่ แล้ววางรูปร่างและเส้นเชื่อมไว้ภายในแต่ละช่อง ควรใช้พื้นหลังสีอ่อนและไม่ให้เส้นแบ่งช่องเด่นกว่าลูกศรของกระบวนการ
กำหนดให้ผังไหลจากบนลงล่างหรือซ้ายไปขวา หากต้องย้อนกลับ ควรใช้เฉพาะจุดที่จำเป็นและมีป้ายกำกับชัดเจน
อย่าใช้สี่เหลี่ยมทุกขั้นตอนหากมีจุดตัดสินใจ เพราะจะทำให้ผู้อ่านไม่ทราบว่าตรงไหนมีทางเลือก
กล่องประเภทเดียวกันควรมีขนาดและรูปแบบใกล้เคียงกัน หากบางข้อความยาว ควรย่อข้อความแทนการขยายกล่องจนแตกต่างจากกล่องอื่นมากเกินไป
ตัวอย่างการกำหนดสี ได้แก่
ควรมีคำอธิบายหากสีมีความหมาย และไม่ควรใช้สีเป็นสัญญาณเพียงอย่างเดียว
พื้นที่ว่างช่วยให้ติดตามลูกศรได้ง่าย ไม่ควรวางกล่องชิดกันจนข้อความและเส้นซ้อนทับ
เลือกฟอนต์ไม่เกินสองตระกูลและใช้ขนาดที่เหมาะกับปลายทาง หากเป็นภาษาไทยต้องตรวจสอบสระและวรรณยุกต์หลังดาวน์โหลดด้วย
Canva Whiteboards เหมาะกับการระดมความคิดและปรับกระบวนการร่วมกัน สามารถแชร์ให้สมาชิกดู แสดงความคิดเห็น หรือแก้ไขได้ตามสิทธิ์ที่กำหนด
แนวทางทำงานร่วมกัน ได้แก่
หากผังมีข้อมูลระบบ ลูกค้า หรือกระบวนการภายใน ไม่ควรเปิดลิงก์แก้ไขแก่บุคคลทั่วไป
ก่อนตกแต่งงาน ให้ไล่เส้นทางทุกกรณีตั้งแต่ต้นจนจบและถามคำถามต่อไปนี้
สามารถให้บุคคลที่ไม่เคยเห็นกระบวนการทดลองอ่าน หากเข้าใจและอธิบายเส้นทางได้ถูกต้อง แสดงว่าผังมีความชัดเจนในระดับหนึ่ง
เหมาะสำหรับแทรกในเว็บไซต์ สไลด์ หรือเอกสาร และช่วยรักษาความคมชัดของเส้นกับข้อความได้ดี
เหมาะกับการแชร์ออนไลน์และต้องการไฟล์ขนาดเล็ก แต่อาจทำให้ข้อความเล็กหรือเส้นบางไม่คมเท่า PNG
เหมาะสำหรับส่งทางอีเมล ดาวน์โหลด หรือเก็บเป็นคู่มือดิจิทัล
เหมาะสำหรับพิมพ์ลงกระดาษ โปสเตอร์ หรือคู่มือ ควรทดลองพิมพ์ในขนาดจริงก่อนผลิตจำนวนมาก
หาก Flowchart มีขนาดใหญ่มาก ควรแบ่งเป็นผังภาพรวมและผังย่อย แทนการย่อทั้งหมดจนตัวหนังสืออ่านไม่ได้
ผู้อ่านจะไม่ทราบว่าจะเริ่มอ่านตรงไหนหรือกระบวนการเสร็จเมื่อใด
ลูกศรที่ออกจากสี่เหลี่ยมขนมเปียกปูนต้องระบุเงื่อนไข เช่น ใช่และไม่ใช่
เส้นที่ตัดกันทำให้ติดตามเส้นทางยาก ควรจัดกล่องใหม่หรือแบ่งเป็น Flowchart ย่อย
หนึ่ง Process ควรแทนหนึ่งการกระทำ หากมีหลายขั้นตอนควรแยกกล่อง
หากใช้รูปทรงเดียวกันแทนหลายความหมาย ผู้อ่านจะสับสน ควรกำหนดมาตรฐานและใช้เหมือนกันทั้งผัง
ควรตรวจลำดับและเงื่อนไขให้ถูกต้องก่อนใช้เวลากับสี ไอคอน และการตกแต่ง
กระบวนการขององค์กรสามารถเปลี่ยนแปลงได้ ควรระบุวันที่อัปเดตและเวอร์ชัน เพื่อป้องกันพนักงานใช้ผังเก่า
หากเป็นกระบวนการเผยแพร่เนื้อหาของ comsiam ควรทดสอบ Flowchart กับบทความจริงหนึ่งชิ้น เพื่อดูว่ามีขั้นตอนใดตกหล่นหรือทำให้การทำงานล่าช้า ก่อนนำไปใช้กับทั้งทีม
วิธีสร้าง Flowchart ด้วย Canva เริ่มจากกำหนดวัตถุประสงค์ จุดเริ่มต้น และจุดสิ้นสุด จากนั้นเขียนขั้นตอนทั้งหมด ตรวจสอบจุดตัดสินใจ และเลือกสัญลักษณ์ให้ตรงกับความหมาย ก่อนนำไปจัดวางในเทมเพลตหรือ Canva Whiteboards
หัวใจสำคัญของ Flowchart คือความถูกต้องของตรรกะและทิศทาง ไม่ใช่จำนวนสีหรือองค์ประกอบตกแต่ง ทุกเส้นทางควรติดตามได้ จุดตัดสินใจต้องมีคำกำกับ และกระบวนการต้องมีผลลัพธ์ที่ชัดเจน เมื่อจัดผังเสร็จแล้วควรให้ผู้ปฏิบัติงานจริงตรวจสอบ ทดลองอ่านในขนาดใช้งาน และระบุวันที่อัปเดต เพียงเท่านี้ก็จะได้ Flowchart ที่สวย เข้าใจง่าย และนำไปใช้งานได้จริง