เช็กลิสต์ Accessibility สำหรับตรวจเว็บไซต์ Joomla ก่อนเผยแพร่

ใช้เช็กลิสต์นี้ตรวจหน้าเว็บไซต์ Joomla ก่อนเผยแพร่ เพื่อหาสิ่งที่อาจขัดขวางผู้ใช้คีย์บอร์ด โปรแกรมอ่านหน้าจอ ผู้มีสายตาเลือนราง หรือผู้ที่ต้องการคำบรรยายสื่อ ควรตรวจทั้งเทมเพลต ส่วนเสริม และเนื้อหาจริง โดยใช้ WCAG 2.2 เป็นแนวทางอ้างอิง

❶ ตรวจโครงสร้างและการนำทาง

① หัวข้อและลำดับเนื้อหา

  • แต่ละหน้ามีชื่อหน้าหลักที่ชัดเจน
  • ใช้หัวข้อ H1, H2 และ H3 ตามลำดับ ไม่เลือกระดับหัวข้อเพียงเพื่อเปลี่ยนขนาดตัวอักษร
  • ใช้รายการแบบหัวข้อย่อยหรือลำดับเลขเมื่อเนื้อหาเป็นรายการ
  • ตารางมีหัวตารางและใช้แสดงข้อมูลแบบตารางจริง ไม่ใช้จัดวางหน้า

② ลิงก์และเมนู

  • ข้อความลิงก์บอกปลายทางหรือการกระทำ เช่น “อ่านรายละเอียดบริการ”
  • เมนูมีชื่อและตำแหน่งสม่ำเสมอในแต่ละหน้า
  • มีตัวบอกตำแหน่งในเว็บไซต์ เช่น Breadcrumbs เมื่อเหมาะสม
  • เมนูและลิงก์ไม่ต้องใช้เมาส์ชี้เพื่อให้ปรากฏหรือกดได้

❷ ทดสอบการใช้คีย์บอร์ด

① เดินทางด้วยปุ่ม Tab

  • ใช้ Tab ไปยังลิงก์ ปุ่ม และช่องกรอกข้อมูลที่สำคัญได้ครบ
  • ใช้ Shift + Tab ย้อนกลับได้ตามลำดับที่เข้าใจง่าย
  • มีตัวบอกตำแหน่งโฟกัสที่มองเห็นได้
  • ไม่มีส่วนที่ทำให้คีย์บอร์ดติดอยู่และออกจากส่วนนั้นไม่ได้
  • ปุ่มและเมนูเปิดปิดได้ด้วยคีย์บอร์ด ไม่ต้องพึ่งการลากหรือคลิกเท่านั้น

② ทดลองงานหลักตั้งแต่ต้นจนจบ

ลองใช้คีย์บอร์ดอย่างเดียวเพื่อทำงานสำคัญ เช่น เปิดเมนู ค้นหาข้อมูล กรอกแบบฟอร์ม และส่งข้อมูล หากทำขั้นตอนใดไม่ได้ ให้แก้ก่อนเผยแพร่

❸ ตรวจสี ข้อความ และการขยายหน้าจอ

① สีและความต่างของข้อความ

  • ข้อความอ่านแยกจากสีพื้นหลังได้ชัด
  • ข้อความทั่วไปมีอัตราส่วนความต่างของสีอย่างน้อย 4.5:1
  • ข้อความขนาดใหญ่มีอัตราส่วนความต่างอย่างน้อย 3:1
  • สีไม่ใช่สัญญาณเพียงอย่างเดียวในการบอกสถานะ เช่น ผ่าน/ไม่ผ่าน หรือผิดพลาด/สำเร็จ
  • ลิงก์และปุ่มมีสถานะที่สังเกตได้ ไม่ได้แตกต่างจากข้อความรอบข้างด้วยสีเพียงอย่างเดียว

② ขนาดและการจัดวาง

  • ซูมหน้าเว็บแล้วข้อความและปุ่มไม่ทับกัน
  • เมื่อเปิดบนมือถือ เนื้อหาหลักยังอ่านได้โดยไม่ต้องเลื่อนซ้ายขวา
  • การเพิ่มระยะห่างบรรทัดและตัวอักษรไม่ทำให้ข้อมูลหรือฟังก์ชันหายไป
  • ฟอนต์และขนาดข้อความอ่านง่ายในหน้าเนื้อหาและฟอร์ม

ComSiam แนะนำให้ตรวจหลายขนาดหน้าจอและหลายระดับการซูม เพราะปัญหาการเข้าถึงบางอย่างไม่เห็นเมื่อทดสอบเฉพาะจอคอมพิวเตอร์ขนาดเดียว

❹ ตรวจรูปภาพ เสียง และวิดีโอ

① รูปภาพและไอคอน

  • ภาพที่ให้ข้อมูลมี Alt Text อธิบายความหมายหรือหน้าที่
  • ภาพตกแต่งตั้งค่าให้โปรแกรมอ่านหน้าจอข้ามได้
  • ปุ่มหรือไอคอนที่ไม่มีข้อความมีชื่อที่สื่อหน้าที่ เช่น “ค้นหา” หรือ “ปิดหน้าต่าง”
  • แผนภูมิหรือภาพข้อมูลมีคำอธิบายข้อความที่สรุปข้อมูลสำคัญ

② วิดีโอและเสียง

  • วิดีโอที่มีบทสนทนามีคำบรรยาย
  • เนื้อหาเสียงที่มีข้อมูลสำคัญมีข้อความถอดเสียง
  • สื่อที่เล่นเองหยุดหรือปิดเสียงได้
  • ข้อมูลสำคัญไม่สื่อด้วยเสียงหรือภาพเพียงช่องทางเดียว

❺ ตรวจแบบฟอร์มและข้อความแจ้งเตือน

① ช่องกรอกข้อมูล

  • ทุกช่องมี Label ที่บอกว่าต้องกรอกอะไร
  • Placeholder ไม่ได้ใช้แทน Label เพียงอย่างเดียว
  • ช่องที่จำเป็นระบุไว้อย่างชัดเจน
  • ข้อผิดพลาดบอกว่าช่องใดมีปัญหาและควรแก้อย่างไร
  • ข้อความแจ้งเตือนไม่พึ่งสีเพียงอย่างเดียว

② ทดสอบการส่งข้อมูล

กรอกข้อมูลทั้งที่ถูกและผิดรูปแบบ ตรวจว่าผู้ใช้ไปยังช่องที่มีข้อผิดพลาดได้ และยังแก้ไขข้อมูลได้โดยไม่ต้องเริ่มกรอกใหม่ทั้งหมด

❻ ตรวจเทมเพลตและส่วนเสริม Joomla

① ตรวจหน้าเว็บจากส่วนประกอบต่าง ๆ

  • เมนู โมดูล ป๊อปอัป และส่วนเสริมใช้คีย์บอร์ดได้
  • เทมเพลตแสดงโครงสร้างหัวข้อและตัวบอกโฟกัสได้ชัดเจน
  • ส่วนเสริมที่เพิ่มฟอร์มหรือเนื้อหาใหม่ไม่ทำให้การใช้คีย์บอร์ดติดขัด
  • ไม่มีข้อความสำคัญที่ถูกซ่อนหรือถูกตัดเมื่อขยายหน้าจอ

② ใช้เครื่องมือตรวจร่วมกับการทดสอบจริง

ใช้เครื่องมือตรวจ Accessibility เพื่อหาปัญหาเบื้องต้น แล้วตรวจด้วยคนอีกครั้ง เครื่องมืออัตโนมัติอาจตรวจพบปัญหาเรื่องชื่อฟอร์ม สี หรือโครงสร้างบางอย่าง แต่ไม่สามารถตัดสินได้ทุกกรณีว่าเนื้อหาเข้าใจง่ายหรือใช้งานได้จริง

ก่อนเผยแพร่ ให้ตรวจหน้าแรก หน้าบทความ หน้าติดต่อ และเส้นทางงานสำคัญด้วยรายการนี้ จดปัญหาที่พบและทดสอบซ้ำหลังแก้ไข ComSiam แนะนำให้เพิ่มการตรวจ Accessibility เข้าในขั้นตอนเผยแพร่ทุกครั้ง โดยเฉพาะหลังเปลี่ยนเทมเพลตหรือเพิ่มส่วนเสริม