Dolby Digital กับ Dolby Atmos ต่างกันอย่างไร เลือกแบบไหนดี

Dolby Digital คือรูปแบบการเข้ารหัสเสียงแบบหลายช่องสัญญาณ เช่น 5.1 แชนเนล ส่วน Dolby Atmos คือเทคโนโลยีเสียงสามมิติที่เพิ่มข้อมูลตำแหน่งและความสูงของเสียง ทำให้ได้ยินเสียงรอบตัวและเหนือศีรษะ

ทั้งสองชื่อไม่ใช่คู่เปรียบเทียบที่อยู่ในระดับเดียวกันเสียทีเดียว เพราะ Dolby Digital เป็นรูปแบบเสียงพื้นฐาน ขณะที่ Dolby Atmos สามารถทำงานร่วมกับรูปแบบเสียงอย่าง Dolby Digital Plus หรือ Dolby TrueHD ได้

หากทีวี Soundbar และคอนเทนต์รองรับ Atmos ควรเลือก Dolby Atmos แต่ถ้าอุปกรณ์รองรับเพียงระบบ 5.1 หรือต่อผ่าน Optical การใช้ Dolby Digital จะเข้ากันได้ง่ายกว่า

สารบัญ

• Dolby Digital คืออะไร
• Dolby Atmos คืออะไร
• Dolby Digital กับ Dolby Atmos ต่างกันอย่างไร
• Dolby Digital Plus และ Dolby TrueHD เกี่ยวข้องอย่างไร
• ต้องใช้อุปกรณ์อะไรบ้าง
• ควรเลือกเสียงแบบไหน
• วิธีตรวจสอบรูปแบบเสียงที่ได้รับ
• คำถามที่พบบ่อย

❶ Dolby Digital คืออะไร

Dolby Digital เป็นเทคโนโลยีบีบอัดและเข้ารหัสเสียงดิจิทัล สามารถรองรับเสียงหลายช่อง เช่น ระบบ 5.1 ซึ่งประกอบด้วยลำโพงหลักห้าช่องและซับวูฟเฟอร์หนึ่งช่อง

ตำแหน่งเสียงในระบบ 5.1 โดยทั่วไปประกอบด้วย

• ลำโพงหน้าซ้าย
• ลำโพงหน้าขวา
• ลำโพงกลาง
• ลำโพงเซอร์ราวด์ซ้าย
• ลำโพงเซอร์ราวด์ขวา
• ซับวูฟเฟอร์

ระบบนี้ช่วยแยกเสียงพูดไว้ตรงกลาง ส่งเสียงประกอบไปยังลำโพงรอบข้าง และส่งเสียงความถี่ต่ำไปยังซับวูฟเฟอร์ ทำให้การดูภาพยนตร์มีมิติมากกว่าเสียง Stereo

Dolby Digital พบได้ในทีวี เครื่องเล่นภาพยนตร์ กล่องรับสัญญาณ เกมคอนโซล Soundbar และอุปกรณ์เสียงหลายประเภท จุดเด่นคือรองรับอย่างแพร่หลายและสามารถส่งผ่าน HDMI ARC หรือ Optical ได้ในอุปกรณ์ที่เข้ากันได้

❷ Dolby Atmos คืออะไร

Dolby Atmos เป็นเทคโนโลยีเสียงแบบ Object-based Audio ที่สามารถกำหนดตำแหน่งและการเคลื่อนที่ของเสียงในพื้นที่สามมิติ

แทนที่จะกำหนดเพียงว่าเสียงต้องออกจากลำโพงช่องใด ผู้สร้างสามารถกำหนดตำแหน่งของเสียง เช่น

• เสียงเครื่องบินเคลื่อนผ่านเหนือศีรษะ
• เสียงฝนตกจากด้านบน
• เสียงรถเคลื่อนจากด้านหน้าไปด้านหลัง
• เสียงวัตถุเคลื่อนรอบตำแหน่งผู้ชม

Dolby Atmos จึงเพิ่มมิติเสียงแนวสูงเข้ามาในระบบเสียงรอบทิศทาง ตัวเลขระบบลำโพงที่ใช้ Atmos มักเขียนเป็น 5.1.2, 5.1.4 หรือ 7.1.4 โดยตัวเลขตำแหน่งสุดท้ายหมายถึงช่องเสียงแนวสูง

ตัวอย่าง 5.1.2 หมายถึง

• ลำโพงระดับผู้ฟัง 5 ช่อง
• ซับวูฟเฟอร์ 1 ช่อง
• ลำโพงหรือช่องเสียงแนวสูง 2 ช่อง

❸ Dolby Digital กับ Dolby Atmos ต่างกันอย่างไร

ความแตกต่างสำคัญคือ Dolby Digital จัดเสียงตามช่องลำโพง ส่วน Dolby Atmos เพิ่มข้อมูลตำแหน่งของเสียงในพื้นที่สามมิติ

คุณสมบัติ	Dolby Digital	Dolby Atmos
ประเภทเทคโนโลยี	รูปแบบเข้ารหัสเสียง	ระบบเสียงสามมิติแบบ Object-based
ระบบเสียงที่พบบ่อย	5.1 แชนเนล	5.1.2, 5.1.4, 7.1.4 หรือระบบจำลอง
เสียงด้านหน้าและด้านหลัง	รองรับ	รองรับ
เสียงแนวสูง	ไม่มีช่องเฉพาะ	รองรับ
ตำแหน่งเสียงแบบวัตถุ	ไม่รองรับแบบ Atmos	รองรับ
ความต้องการแบนด์วิดท์	ต่ำกว่า	ขึ้นอยู่กับรูปแบบที่ใช้บรรจุ Atmos
การรองรับผ่าน Optical	รองรับในหลายอุปกรณ์	โดยทั่วไปไม่รองรับ
การรองรับผ่าน HDMI ARC	รองรับ	รองรับ Atmos บางรูปแบบ
การรองรับผ่าน HDMI eARC	รองรับ	รองรับได้ครอบคลุมกว่า
อุปกรณ์ที่ต้องใช้	ทีวีหรือชุดเสียงที่รองรับ Dolby Digital	Soundbar หรือ AV Receiver ที่รองรับ Atmos

Dolby Atmos ไม่ได้มาแทน Dolby Digital ทั้งหมด เพราะ Atmos ต้องอาศัยรูปแบบเสียงพื้นฐานในการจัดเก็บและส่งข้อมูลไปยังอุปกรณ์ปลายทาง

❹ Dolby Digital Plus เกี่ยวข้องกับ Dolby Atmos อย่างไร

Dolby Digital Plus เป็นรูปแบบเสียงที่พัฒนาต่อจาก Dolby Digital รองรับคุณภาพเสียงและจำนวนช่องที่มากขึ้น รวมถึงสามารถบรรจุข้อมูล Dolby Atmos ได้

Atmos จากบริการสตรีมมิงมักถูกส่งมาในรูปแบบ Dolby Digital Plus with Atmos เพราะใช้แบนด์วิดท์ไม่สูงเกินไปและเหมาะกับการรับชมผ่านอินเทอร์เน็ต

เส้นทางการเชื่อมต่อทั่วไปคือ

1. แอปสตรีมมิงเล่นภาพยนตร์ที่มี Atmos
2. Smart TV รับเสียง Dolby Digital Plus พร้อมข้อมูล Atmos
3. ทีวีส่งเสียงผ่าน HDMI ARC หรือ eARC
4. Soundbar ถอดรหัสและแสดงสถานะ Dolby Atmos

หาก Soundbar รองรับ Dolby Digital Plus แต่ไม่รองรับ Atmos อุปกรณ์อาจเล่นเสียงได้ตามปกติ แต่จะไม่มีการประมวลผลข้อมูลตำแหน่งเสียงแบบ Atmos

❺ Dolby TrueHD เกี่ยวข้องกับ Dolby Atmos อย่างไร

Dolby TrueHD เป็นรูปแบบเสียงแบบไม่สูญเสียข้อมูลหรือ Lossless ซึ่งสามารถบรรจุ Dolby Atmos ได้เช่นกัน มักพบจากแผ่นภาพยนตร์หรือไฟล์คุณภาพสูง

ความแตกต่างระหว่างตัวบรรจุ Atmos ที่พบบ่อยมีดังนี้

รูปแบบ	ลักษณะ	แหล่งคอนเทนต์ที่พบบ่อย	การเชื่อมต่อที่เหมาะสม
Dolby Digital	เสียงแบบบีบอัด	ทีวีและคอนเทนต์ทั่วไป	Optical, ARC, eARC
Dolby Digital Plus	บีบอัดแต่มีประสิทธิภาพสูงขึ้น	บริการสตรีมมิง	ARC หรือ eARC
Dolby Digital Plus with Atmos	Atmos สำหรับสตรีมมิง	ภาพยนตร์และซีรีส์ออนไลน์	ARC หรือ eARC
Dolby TrueHD with Atmos	Atmos คุณภาพสูงแบบ Lossless	แผ่นและไฟล์คุณภาพสูง	eARC หรือเชื่อมต่อผ่าน Soundbar/AVR

HDMI ARC โดยทั่วไปเหมาะกับ Atmos ที่มากับ Dolby Digital Plus ส่วน HDMI eARC เหมาะกับทั้ง Dolby Digital Plus และ Dolby TrueHD

❻ คุณภาพเสียง Dolby Atmos ดีกว่า Dolby Digital เสมอหรือไม่

ไม่เสมอไป เพราะคุณภาพเสียงขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย เช่น

• คุณภาพของไฟล์หรือสตรีม
• การมิกซ์เสียงของภาพยนตร์
• Soundbar และลำโพงที่ใช้
• จำนวนช่องลำโพง
• ตำแหน่งลำโพง
• ลักษณะห้อง
• การปรับระดับเสียง
• รูปแบบที่ใช้ส่ง Atmos

Atmos ที่ส่งผ่าน Dolby Digital Plus ให้มิติเสียงสามมิติได้ แต่ยังเป็นเสียงแบบบีบอัด ขณะที่ Dolby Digital แบบ 5.1 ที่มิกซ์มาดีอาจให้เสียงชัดและสมดุลกว่าคอนเทนต์ Atmos ที่มิกซ์มาไม่ดี

ดังนั้น โลโก้ Dolby Atmos ไม่ได้รับประกันว่าเสียงจะดีกว่าในทุกกรณี แต่บอกว่าแทร็กเสียงมีข้อมูลตำแหน่งสามมิติที่อุปกรณ์สามารถนำไปประมวลผลได้

❼ ต้องใช้อุปกรณ์อะไรเพื่อฟัง Dolby Digital

การฟัง Dolby Digital ใช้อุปกรณ์ไม่ซับซ้อนมาก โดยต้องมี

• คอนเทนต์ที่มีแทร็ก Dolby Digital
• ทีวี เครื่องเล่น หรือกล่องรับสัญญาณที่ส่งเสียงได้
• Soundbar หรือ AV Receiver ที่รองรับ Dolby Digital
• สาย HDMI หรือ Optical

หากใช้ Soundbar แบบ 2.1 อุปกรณ์อาจถอดรหัส Dolby Digital แล้วปรับเสียงให้เหมาะกับจำนวนลำโพงที่มีอยู่ แต่จะไม่สามารถให้เสียงรอบทิศทางแบบลำโพงแยก 5.1 ได้เต็มรูปแบบ

❽ ต้องใช้อุปกรณ์อะไรเพื่อฟัง Dolby Atmos

ระบบ Dolby Atmos ต้องมีส่วนประกอบต่อไปนี้

• ภาพยนตร์ ซีรีส์ หรือเกมที่มี Dolby Atmos
• แอปหรืออุปกรณ์ต้นทางที่รองรับ
• Smart TV ที่ส่งผ่าน Atmos ได้
• Soundbar หรือ AV Receiver ที่ถอดรหัส Atmos ได้
• HDMI ARC หรือ eARC
• การตั้งค่า Auto, Bitstream หรือ Pass-through
• ลำโพงแนวสูงจริงหรือลำโพงจำลองเสียง Atmos

Soundbar ที่มีคำว่า Dolby Atmos อาจใช้เทคนิคแตกต่างกัน บางรุ่นมีลำโพง Up-firing ยิงเสียงสะท้อนเพดาน ขณะที่บางรุ่นใช้การประมวลผลเพื่อจำลองเสียงแนวสูง

❾ Soundbar แบบ Virtual Atmos ต่างจาก Atmos ที่มีลำโพงแนวสูงอย่างไร

Virtual Atmos ใช้การประมวลผลเสียงเพื่อสร้างความรู้สึกว่าเสียงกว้าง สูง และโอบล้อมมากขึ้น โดยไม่ต้องมีลำโพงยิงเสียงขึ้นด้านบน

Soundbar ที่มี Up-firing Speaker จะยิงเสียงขึ้นไปสะท้อนกับเพดานก่อนกลับมายังผู้ฟัง ทำให้ตำแหน่งเสียงด้านบนชัดเจนกว่าเมื่อใช้ในห้องที่เหมาะสม

ประเภท Soundbar	วิธีสร้างเสียงแนวสูง	ความสมจริง
Virtual Atmos	ประมวลผลและจำลองเสียง	ขึ้นอยู่กับห้องและตำแหน่งผู้ฟัง
Up-firing Atmos	สะท้อนเสียงจากเพดาน	ให้ทิศทางด้านบนชัดขึ้น
ลำโพงติดเพดาน	ส่งเสียงจากด้านบนจริง	ระบุตำแหน่งได้แม่นยำที่สุด

ห้องที่มีเพดานสูงมาก เพดานลาด หรือวัสดุดูดซับเสียง อาจทำให้ Up-firing Speaker สร้างเอฟเฟกต์ด้านบนได้ไม่ชัด

❿ ควรเลือก Dolby Digital หรือ Dolby Atmos

ควรเลือก Dolby Atmos เมื่อ

• คอนเทนต์มีแทร็ก Atmos
• ทีวีและเครื่องเล่นส่ง Atmos ได้
• Soundbar หรือ AV Receiver รองรับ Atmos
• เชื่อมต่อผ่าน HDMI ARC หรือ eARC
• ต้องการเสียงสามมิติและเสียงแนวสูง

ควรเลือก Dolby Digital เมื่อ

• Soundbar รองรับเพียง Dolby Digital
• ใช้สาย Optical
• ระบบลำโพงเป็น 5.1 แบบเดิม
• Atmos ทำให้เสียงขาดหรือไม่มีเสียง
• ต้องการความเข้ากันได้กับอุปกรณ์รุ่นเก่า

หากอุปกรณ์รองรับครบ ควรตั้งค่าเป็น Auto, Bitstream หรือ Pass-through เพื่อให้อุปกรณ์เลือกเสียงคุณภาพสูงสุดที่รองรับโดยอัตโนมัติ

⓫ ควรเลือก PCM หรือ Bitstream

หากต่อทีวีเข้ากับ Soundbar และต้องการ Dolby Digital หรือ Dolby Atmos โดยทั่วไปควรเลือก Bitstream, Auto หรือ Pass-through

• PCM: ทีวีหรือเครื่องเล่นถอดรหัสเสียงก่อนส่งออก
• Bitstream: ส่งข้อมูลเสียงไปให้ Soundbar ถอดรหัส
• Pass-through: ส่งรูปแบบเสียงต้นฉบับผ่านทีวีไปยัง Soundbar
• Auto: ทีวีเลือกรูปแบบที่เหมาะสมกับอุปกรณ์ปลายทาง

การเลือก PCM ในทีวีบางรุ่นอาจทำให้เสียงเหลือเพียง Stereo และทำให้ Soundbar ไม่แสดง Dolby Digital หรือ Dolby Atmos

ค่าที่แนะนำสำหรับเริ่มต้นคือ

• Sound Output: HDMI ARC/eARC
• Digital Audio Output: Auto หรือ Pass-through
• HDMI Input Audio Format: Bitstream
• eARC Mode: Auto
• HDMI-CEC: On

⓬ วิธีตรวจสอบว่าได้รับ Dolby Digital หรือ Dolby Atmos

วิธีตรวจสอบที่แม่นยำที่สุดคือดูข้อมูลรูปแบบเสียงจาก Soundbar หรือ AV Receiver

ตรวจสอบได้จาก

• หน้าจอด้านหน้าของ Soundbar
• ปุ่ม Information บนรีโมต
• แอปควบคุม Soundbar
• หน้าข้อมูล Input Signal ของ AV Receiver
• เมนูข้อมูลเสียงของ Smart TV

ข้อความที่อาจพบ ได้แก่

• PCM
• Stereo PCM
• Dolby Audio
• Dolby Digital
• Dolby Digital Plus
• Dolby TrueHD
• Dolby Atmos

คำว่า Movie, Surround, 3D หรือ Standard เป็นชื่อโหมดเสียง ไม่ใช่รูปแบบสัญญาณเสียงที่อุปกรณ์กำลังได้รับ

⓭ ทำไมเลือก Dolby Atmos แล้ว Soundbar ยังขึ้น Dolby Digital

สาเหตุที่พบได้บ่อย ได้แก่

• ภาพยนตร์ไม่มีแทร็ก Atmos
• เลือกเสียงพากย์ที่ไม่มี Atmos
• แอปหรือแพ็กเกจที่ใช้ไม่รองรับ
• ตั้งเอาต์พุตทีวีเป็น PCM
• Soundbar ไม่รองรับ Atmos
• เชื่อมต่อด้วย Optical
• เสียบ HDMI ผิดช่อง
• ปิด ARC หรือ eARC
• เครื่องเล่นตั้งค่าเสียงเป็น Dolby Digital
• ทีวีไม่รองรับ Atmos Pass-through

ให้ทดสอบด้วยคอนเทนต์ Atmos ที่ยืนยันได้ เลือกเสียงต้นฉบับ ตั้งทีวีเป็น Auto หรือ Pass-through และตรวจสอบ Soundbar อีกครั้ง

⓮ ทำไม Dolby Digital บางครั้งเสียงดังกว่า Dolby Atmos

ระดับเสียงของแต่ละรูปแบบอาจไม่เท่ากัน เนื่องจากการมิกซ์เสียง ช่วงไดนามิก การจัดการเสียงพูด และการประมวลผลของ Soundbar แตกต่างกัน

Dolby Atmos อาจมีช่วงเสียงเบาและดังที่กว้างกว่า ทำให้เสียงพูดดูเบาเมื่อเทียบกับเสียงเอฟเฟกต์ แต่ไม่ได้หมายความว่าสัญญาณมีคุณภาพต่ำกว่า

หากเสียงพูดเบา ให้ทดลอง

• เปิด Voice Enhancement
• เปิด Dialogue Mode
• ใช้ Night Mode ในเวลากลางคืน
• เพิ่มระดับ Center Channel
• ปิดโหมดเพิ่มเสียงเบสชั่วคราว
• ปรับ Dynamic Range Control

ไม่ควรตัดสินคุณภาพจากระดับความดังเพียงอย่างเดียว ควรปรับให้ทั้งสองรูปแบบมีความดังใกล้กันก่อนเปรียบเทียบ

⓯ ใช้ Optical ควรเลือกเสียงแบบใด

หากต่อ Soundbar ด้วยสาย Optical ควรเลือก Dolby Digital เมื่อทีวีและ Soundbar รองรับ เพราะ Optical สามารถส่งเสียง 5.1 แบบบีบอัดได้ในระบบที่เข้ากันได้

หากเลือก Auto แล้วไม่มีเสียง ให้ทดลองตั้งเป็น

1. Dolby Digital
2. Bitstream
3. PCM เป็นตัวเลือกสุดท้ายหากอุปกรณ์ไม่รองรับรูปแบบอื่น

Optical ไม่ใช่ตัวเลือกที่เหมาะสำหรับ Dolby Atmos หากต้องการ Atmos ควรเปลี่ยนเป็น HDMI ARC หรือ eARC

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ Dolby Digital และ Dolby Atmos

Dolby Atmos ใช้ Dolby Digital หรือไม่

Atmos สามารถบรรจุอยู่ใน Dolby Digital Plus ได้ แต่ Dolby Digital รุ่นพื้นฐานไม่ได้มีข้อมูล Atmos ทุกแทร็ก

Dolby Digital 5.1 ยังน่าใช้หรือไม่

ยังน่าใช้ โดยเฉพาะกับชุดลำโพง 5.1 อุปกรณ์รุ่นเก่า และการเชื่อมต่อ Optical ระบบที่ติดตั้งเหมาะสมยังสามารถให้เสียงรอบทิศทางที่ดีมาก

Soundbar 2.1 เล่น Dolby Atmos ได้หรือไม่

Soundbar 2.1 บางรุ่นถอดรหัสและจำลอง Dolby Atmos ได้ แต่ไม่มีช่องเสียงรอบทิศทางและแนวสูงจริง ผลลัพธ์จึงไม่เท่ากับระบบ 5.1.2 หรือ 7.1.4

Dolby Digital Plus ดีกว่า Dolby Digital หรือไม่

โดยทั่วไป Dolby Digital Plus รองรับประสิทธิภาพการบีบอัด อัตราข้อมูล และความสามารถที่มากกว่า รวมถึงรองรับ Atmos จึงนิยมใช้กับบริการสตรีมมิง

HDMI ARC เล่น Atmos ได้หรือไม่

ได้เมื่อ Atmos ถูกส่งผ่าน Dolby Digital Plus และทีวีกับ Soundbar รองรับร่วมกัน ส่วน Atmos ผ่าน Dolby TrueHD โดยทั่วไปควรใช้ HDMI eARC

ถ้าทีวีรองรับ Atmos แต่ Soundbar ไม่รองรับจะได้ Atmos หรือไม่

ไม่ได้จาก Soundbar เครื่องนั้น ระบบจะลดรูปแบบเสียงลงเป็นรูปแบบที่ Soundbar รองรับ แม้ทีวีจะมีความสามารถ Dolby Atmos ก็ตาม

สรุป

Dolby Digital เป็นรูปแบบเข้ารหัสเสียงหลายช่องที่พบได้ทั่วไป โดยเฉพาะระบบ 5.1 ส่วน Dolby Atmos เป็นเทคโนโลยีเสียงสามมิติที่เพิ่มข้อมูลตำแหน่งและความสูงของเสียง

Dolby Atmos สามารถส่งผ่านรูปแบบอย่าง Dolby Digital Plus หรือ Dolby TrueHD ได้ จึงไม่ใช่ระบบที่แยกขาดจากตระกูล Dolby Digital อย่างสมบูรณ์

หากคอนเทนต์ ทีวี การเชื่อมต่อ และ Soundbar รองรับครบ ควรเลือก Dolby Atmos เพื่อรับเสียงสามมิติ แต่หากใช้ Optical หรืออุปกรณ์รุ่นเก่า Dolby Digital จะให้ความเข้ากันได้ดีกว่า แนวทางจาก comsiam คือควรตรวจสอบรูปแบบเสียงบน Soundbar โดยตรง และเลือกค่าตามความสามารถจริงของอุปกรณ์ทั้งระบบ