ใช้ Cloud แล้วข้อมูลจะหายได้หรือไม่? ป้องกันและกู้คืนอย่างไร

ข้อมูลบน Cloud มีโอกาสหายได้ แม้ผู้ให้บริการจะมีระบบดูแลโครงสร้างพื้นฐานและความทนทานของบริการ แต่ความผิดพลาดจากผู้ใช้ การตั้งค่าระบบ การลบข้อมูล หรือการโจมตีทางบัญชีก็อาจทำให้ข้อมูลเสียหายหรือกู้คืนไม่ได้

การมีข้อมูลอยู่บน Cloud จึงไม่เท่ากับมีข้อมูลสำรองเสมอไป ควรตรวจสอบว่าบริการสำรองข้อมูลไว้อย่างไร เก็บสำเนานานเท่าใด และทดลองกู้คืนได้จริงหรือไม่

❶ ข้อมูลบน Cloud หายได้จากสาเหตุใด

ลบหรือเขียนทับข้อมูลโดยไม่ตั้งใจ

ผู้ใช้อาจลบไฟล์ โฟลเดอร์ ฐานข้อมูล หรือทรัพยากรผิดรายการ รวมถึงบันทึกข้อมูลใหม่ทับข้อมูลเดิม หากไม่มีระบบเก็บเวอร์ชันหรือถังขยะที่กู้คืนได้ ข้อมูลอาจหายถาวร

ซิงก์การลบไปยังอุปกรณ์อื่น

บริการซิงก์อาจนำการลบหรือแก้ไขจากอุปกรณ์หนึ่งไปยังอุปกรณ์อื่นด้วย การซิงก์จึงมีประโยชน์ในการทำให้ข้อมูลตรงกัน แต่ไม่ใช่สิ่งเดียวกับการสำรองข้อมูลแยกต่างหาก

บัญชีถูกเข้าถึงโดยไม่ได้รับอนุญาต

หากผู้ไม่หวังดีเข้าถึงบัญชีได้ อาจลบไฟล์ ปิดระบบสำรอง หรือเปลี่ยนสิทธิ์เพื่อขัดขวางการกู้คืน

มัลแวร์หรือ Ransomware

มัลแวร์อาจเข้ารหัสหรือเปลี่ยนแปลงไฟล์ที่ซิงก์กับ Cloud ทำให้ไฟล์เสียหายหรือใช้งานไม่ได้ หากเวอร์ชันเก่าถูกลบตามไปด้วย การกู้คืนอาจยากขึ้น

ตั้งค่านโยบายลบหรือเก็บข้อมูลผิดพลาด

กฎ Lifecycle หรือการกำหนดระยะเวลาเก็บรักษาอาจลบข้อมูลที่ยังต้องใช้ หากตั้งค่าไม่ตรงกับนโยบายของธุรกิจ

ปิดบัญชีหรือบริการโดยไม่ตรวจสอบข้อมูล

เมื่อยกเลิกบริการ ปิดโปรเจกต์ หรือหมดช่วงทดลอง ข้อมูลและทรัพยากรอาจถูกระงับหรือลบตามเงื่อนไขของผู้ให้บริการ ควรส่งออกข้อมูลที่ต้องการเก็บก่อนปิดบัญชี

กุญแจเข้ารหัสสูญหาย

หากข้อมูลเข้ารหัสด้วยกุญแจที่ผู้ใช้จัดการเอง แล้วกุญแจสูญหายหรือใช้งานไม่ได้ อาจไม่สามารถถอดรหัสข้อมูลได้ แม้ไฟล์ยังอยู่ในระบบก็ตาม

❷ Cloud มีระบบสำรองให้โดยอัตโนมัติหรือไม่

บางบริการมีความทนทาน การทำสำเนาข้อมูล หรือเครื่องมือกู้คืนในตัว แต่รายละเอียดแตกต่างกัน บางอย่างต้องเปิดใช้หรือตั้งค่านโยบายเอง และอาจมีค่าใช้จ่ายเพิ่มเติม

ตรวจสอบข้อมูลเหล่านี้ก่อนใช้งาน

สิ่งที่ควรตรวจสอบคำถามที่ควรถาม
Backupสำรองข้อมูลให้อัตโนมัติหรือผู้ใช้ต้องตั้งค่าเอง
Versioningเก็บไฟล์เวอร์ชันก่อนหน้าไว้หรือไม่
Soft deleteกู้ไฟล์ที่ลบได้ภายในระยะเวลาเท่าใด
Retentionเก็บสำเนาสำรองไว้นานแค่ไหน
Restoreกู้คืนทั้งระบบหรือเฉพาะไฟล์ได้อย่างไร
ค่าใช้จ่ายการสำรองและกู้คืนมีค่าบริการเพิ่มเติมหรือไม่

อย่าคาดเดาจากคำว่า “ระบบสำรอง” หรือ “ข้อมูลมีความทนทานสูง” ควรอ่านเอกสารของบริการที่ใช้และตรวจสอบการตั้งค่าจริงในบัญชี

❸ วิธีป้องกันข้อมูล Cloud สูญหาย

① เปิดระบบสำรองข้อมูล — กำหนดรอบสำรองให้เหมาะกับความสำคัญและความถี่ในการเปลี่ยนแปลงข้อมูล

② เก็บหลายเวอร์ชัน — เปิดใช้ Versioning หรือฟีเจอร์กู้คืนข้อมูลที่บริการรองรับ

③ แยกสำเนาสำรองจากระบบหลัก — พิจารณาเก็บสำเนาไว้คนละบัญชีหรือคนละตำแหน่ง เพื่อช่วยลดผลกระทบหากบัญชีหลักถูกโจมตี

④ จำกัดสิทธิ์การลบ — ให้สิทธิ์ลบหรือเปลี่ยนนโยบายสำรองเฉพาะผู้ที่จำเป็น

⑤ ป้องกันบัญชีผู้ดูแล — ใช้รหัสผ่านที่ไม่ซ้ำ เปิด MFA และตรวจสอบอุปกรณ์ที่เข้าสู่ระบบ

⑥ ตรวจสอบกฎลบข้อมูล — ทบทวน Lifecycle และระยะเวลาเก็บรักษาก่อนเปิดใช้

⑦ ทดสอบการกู้คืนเป็นระยะ — กู้ไฟล์หรือระบบตัวอย่าง เพื่อตรวจว่าสำเนาสำรองใช้งานได้จริง

❹ สำรองข้อมูลแบบใดจึงเหมาะสม

สำหรับข้อมูลสำคัญ ควรวางแผนสำรองให้ครอบคลุมมากกว่าการเก็บสำเนาไว้ที่เดียว เช่น เก็บข้อมูลหลักบนระบบ Cloud และมีสำเนาสำรองที่แยกจากระบบหลัก พร้อมกำหนดผู้รับผิดชอบและสิทธิ์เข้าถึง

ก่อนเลือกวิธีสำรอง ให้ตอบคำถามเหล่านี้

  • หากข้อมูลเปลี่ยนหรือหาย ยอมให้สูญเสียข้อมูลย้อนหลังได้มากแค่ไหน
  • ต้องกู้คืนระบบให้กลับมาใช้งานภายในเวลาเท่าใด
  • ต้องเก็บข้อมูลสำรองไว้นานเท่าใด
  • ใครสามารถสั่งลบหรือกู้คืนข้อมูลได้
  • มีค่าใช้จ่ายเท่าใดในการเก็บและกู้คืน

การสำรองข้อมูลที่เหมาะสมต้องทดสอบการกู้คืนด้วย ไม่ควรตรวจแค่ว่าระบบแจ้งว่าสำรองสำเร็จ

❺ ถ้าข้อมูลหายควรทำอย่างไร

① หยุดการเปลี่ยนแปลงที่อาจเขียนทับหรือลบข้อมูลเพิ่ม

② ตรวจถังขยะ ประวัติเวอร์ชัน และฟีเจอร์กู้คืนของบริการ

③ แจ้งผู้ดูแลบัญชีและตรวจสอบประวัติกิจกรรมที่เกี่ยวข้อง

④ กู้คืนจากข้อมูลสำรองตามขั้นตอนที่ทดสอบไว้

⑤ เปลี่ยนรหัสผ่านหรือเพิกถอนสิทธิ์ หากสงสัยว่าบัญชีถูกเข้าถึง

⑥ ตรวจสอบสาเหตุและปรับสิทธิ์ นโยบายสำรอง หรือการแจ้งเตือน เพื่อป้องกันเหตุซ้ำ

หากข้อมูลสำคัญหาย ให้หลีกเลี่ยงการทดลองกู้คืนแบบสุ่มกับระบบจริง เพราะอาจเขียนทับข้อมูลที่ยังมีโอกาสกู้คืนได้

❻ คำถามที่พบบ่อย

Cloud Storage สำรองข้อมูลให้แล้วหรือไม่

ขึ้นอยู่กับบริการและการตั้งค่า การเก็บไฟล์บน Cloud ไม่ได้ยืนยันว่ามีสำเนาสำรองแยกต่างหาก ควรตรวจการตั้งค่า Backup, Versioning และการกู้คืน

ซิงก์ไฟล์กับ Cloud ใช้แทนการสำรองข้อมูลได้หรือไม่

ไม่ควรใช้แทนกัน การซิงก์อาจส่งการลบหรือไฟล์ที่เสียหายไปยังอุปกรณ์อื่นด้วย ส่วนการสำรองข้อมูลควรมีเวอร์ชันหรือสำเนาที่กู้คืนแยกจากข้อมูลปัจจุบัน

ถ้าผู้ให้บริการ Cloud มีระบบสำรอง ยังต้องสำรองเองไหม

ควรตรวจสอบก่อนว่าระบบของผู้ให้บริการครอบคลุมข้อมูลและเหตุการณ์แบบใด การสำรองที่ลูกค้าตั้งค่าเองอาจจำเป็นเพื่อให้ตรงกับระยะเวลาเก็บและเป้าหมายการกู้คืนขององค์กร

กู้คืนไฟล์ที่ลบไปแล้วได้ตลอดหรือไม่

ไม่ได้เสมอไป การกู้คืนขึ้นอยู่กับฟีเจอร์และระยะเวลาเก็บรักษาที่ตั้งไว้ หากเกินกำหนดหรือปิดฟีเจอร์ไว้ อาจกู้คืนไม่ได้

สรุป

ใช้ Cloud แล้วข้อมูลยังมีโอกาสหายจากการลบผิดพลาด การซิงก์ มัลแวร์ บัญชีถูกเข้าถึง การตั้งค่านโยบายผิด หรือการปิดบริการ ข้อมูลที่อยู่บน Cloud ไม่ได้หมายความว่ามีสำเนาสำรองแยกไว้โดยอัตโนมัติ

ควรเปิด Backup หรือ Versioning จำกัดสิทธิ์เข้าถึง ป้องกันบัญชีด้วย MFA และทดลองกู้คืนเป็นระยะ ComSiam แนะนำให้ตรวจการตั้งค่าของบริการ Cloud ที่ใช้อยู่ และเก็บสำเนาสำรองของข้อมูลสำคัญไว้ตามแผนที่ทดสอบแล้ว