ใช้เช็กลิสต์นี้ตรวจหน้าเว็บไซต์ Joomla ก่อนเผยแพร่ เพื่อหาสิ่งที่อาจขัดขวางผู้ใช้คีย์บอร์ด โปรแกรมอ่านหน้าจอ ผู้มีสายตาเลือนราง หรือผู้ที่ต้องการคำบรรยายสื่อ ควรตรวจทั้งเทมเพลต ส่วนเสริม และเนื้อหาจริง โดยใช้ WCAG 2.2 เป็นแนวทางอ้างอิง
❶ ตรวจโครงสร้างและการนำทาง
① หัวข้อและลำดับเนื้อหา
- แต่ละหน้ามีชื่อหน้าหลักที่ชัดเจน
- ใช้หัวข้อ H1, H2 และ H3 ตามลำดับ ไม่เลือกระดับหัวข้อเพียงเพื่อเปลี่ยนขนาดตัวอักษร
- ใช้รายการแบบหัวข้อย่อยหรือลำดับเลขเมื่อเนื้อหาเป็นรายการ
- ตารางมีหัวตารางและใช้แสดงข้อมูลแบบตารางจริง ไม่ใช้จัดวางหน้า
② ลิงก์และเมนู
- ข้อความลิงก์บอกปลายทางหรือการกระทำ เช่น “อ่านรายละเอียดบริการ”
- เมนูมีชื่อและตำแหน่งสม่ำเสมอในแต่ละหน้า
- มีตัวบอกตำแหน่งในเว็บไซต์ เช่น Breadcrumbs เมื่อเหมาะสม
- เมนูและลิงก์ไม่ต้องใช้เมาส์ชี้เพื่อให้ปรากฏหรือกดได้
❷ ทดสอบการใช้คีย์บอร์ด
① เดินทางด้วยปุ่ม Tab
- ใช้ Tab ไปยังลิงก์ ปุ่ม และช่องกรอกข้อมูลที่สำคัญได้ครบ
- ใช้ Shift + Tab ย้อนกลับได้ตามลำดับที่เข้าใจง่าย
- มีตัวบอกตำแหน่งโฟกัสที่มองเห็นได้
- ไม่มีส่วนที่ทำให้คีย์บอร์ดติดอยู่และออกจากส่วนนั้นไม่ได้
- ปุ่มและเมนูเปิดปิดได้ด้วยคีย์บอร์ด ไม่ต้องพึ่งการลากหรือคลิกเท่านั้น
② ทดลองงานหลักตั้งแต่ต้นจนจบ
ลองใช้คีย์บอร์ดอย่างเดียวเพื่อทำงานสำคัญ เช่น เปิดเมนู ค้นหาข้อมูล กรอกแบบฟอร์ม และส่งข้อมูล หากทำขั้นตอนใดไม่ได้ ให้แก้ก่อนเผยแพร่
❸ ตรวจสี ข้อความ และการขยายหน้าจอ
① สีและความต่างของข้อความ
- ข้อความอ่านแยกจากสีพื้นหลังได้ชัด
- ข้อความทั่วไปมีอัตราส่วนความต่างของสีอย่างน้อย 4.5:1
- ข้อความขนาดใหญ่มีอัตราส่วนความต่างอย่างน้อย 3:1
- สีไม่ใช่สัญญาณเพียงอย่างเดียวในการบอกสถานะ เช่น ผ่าน/ไม่ผ่าน หรือผิดพลาด/สำเร็จ
- ลิงก์และปุ่มมีสถานะที่สังเกตได้ ไม่ได้แตกต่างจากข้อความรอบข้างด้วยสีเพียงอย่างเดียว
② ขนาดและการจัดวาง
- ซูมหน้าเว็บแล้วข้อความและปุ่มไม่ทับกัน
- เมื่อเปิดบนมือถือ เนื้อหาหลักยังอ่านได้โดยไม่ต้องเลื่อนซ้ายขวา
- การเพิ่มระยะห่างบรรทัดและตัวอักษรไม่ทำให้ข้อมูลหรือฟังก์ชันหายไป
- ฟอนต์และขนาดข้อความอ่านง่ายในหน้าเนื้อหาและฟอร์ม
ComSiam แนะนำให้ตรวจหลายขนาดหน้าจอและหลายระดับการซูม เพราะปัญหาการเข้าถึงบางอย่างไม่เห็นเมื่อทดสอบเฉพาะจอคอมพิวเตอร์ขนาดเดียว
❹ ตรวจรูปภาพ เสียง และวิดีโอ
① รูปภาพและไอคอน
- ภาพที่ให้ข้อมูลมี Alt Text อธิบายความหมายหรือหน้าที่
- ภาพตกแต่งตั้งค่าให้โปรแกรมอ่านหน้าจอข้ามได้
- ปุ่มหรือไอคอนที่ไม่มีข้อความมีชื่อที่สื่อหน้าที่ เช่น “ค้นหา” หรือ “ปิดหน้าต่าง”
- แผนภูมิหรือภาพข้อมูลมีคำอธิบายข้อความที่สรุปข้อมูลสำคัญ
② วิดีโอและเสียง
- วิดีโอที่มีบทสนทนามีคำบรรยาย
- เนื้อหาเสียงที่มีข้อมูลสำคัญมีข้อความถอดเสียง
- สื่อที่เล่นเองหยุดหรือปิดเสียงได้
- ข้อมูลสำคัญไม่สื่อด้วยเสียงหรือภาพเพียงช่องทางเดียว
❺ ตรวจแบบฟอร์มและข้อความแจ้งเตือน
① ช่องกรอกข้อมูล
- ทุกช่องมี Label ที่บอกว่าต้องกรอกอะไร
- Placeholder ไม่ได้ใช้แทน Label เพียงอย่างเดียว
- ช่องที่จำเป็นระบุไว้อย่างชัดเจน
- ข้อผิดพลาดบอกว่าช่องใดมีปัญหาและควรแก้อย่างไร
- ข้อความแจ้งเตือนไม่พึ่งสีเพียงอย่างเดียว
② ทดสอบการส่งข้อมูล
กรอกข้อมูลทั้งที่ถูกและผิดรูปแบบ ตรวจว่าผู้ใช้ไปยังช่องที่มีข้อผิดพลาดได้ และยังแก้ไขข้อมูลได้โดยไม่ต้องเริ่มกรอกใหม่ทั้งหมด
❻ ตรวจเทมเพลตและส่วนเสริม Joomla
① ตรวจหน้าเว็บจากส่วนประกอบต่าง ๆ
- เมนู โมดูล ป๊อปอัป และส่วนเสริมใช้คีย์บอร์ดได้
- เทมเพลตแสดงโครงสร้างหัวข้อและตัวบอกโฟกัสได้ชัดเจน
- ส่วนเสริมที่เพิ่มฟอร์มหรือเนื้อหาใหม่ไม่ทำให้การใช้คีย์บอร์ดติดขัด
- ไม่มีข้อความสำคัญที่ถูกซ่อนหรือถูกตัดเมื่อขยายหน้าจอ
② ใช้เครื่องมือตรวจร่วมกับการทดสอบจริง
ใช้เครื่องมือตรวจ Accessibility เพื่อหาปัญหาเบื้องต้น แล้วตรวจด้วยคนอีกครั้ง เครื่องมืออัตโนมัติอาจตรวจพบปัญหาเรื่องชื่อฟอร์ม สี หรือโครงสร้างบางอย่าง แต่ไม่สามารถตัดสินได้ทุกกรณีว่าเนื้อหาเข้าใจง่ายหรือใช้งานได้จริง
ก่อนเผยแพร่ ให้ตรวจหน้าแรก หน้าบทความ หน้าติดต่อ และเส้นทางงานสำคัญด้วยรายการนี้ จดปัญหาที่พบและทดสอบซ้ำหลังแก้ไข ComSiam แนะนำให้เพิ่มการตรวจ Accessibility เข้าในขั้นตอนเผยแพร่ทุกครั้ง โดยเฉพาะหลังเปลี่ยนเทมเพลตหรือเพิ่มส่วนเสริม