วิธีเข้ารหัสไฟล์ก่อนอัปโหลดขึ้น Cloud เพิ่มความปลอดภัยให้ข้อมูล

การเข้ารหัสไฟล์ก่อนอัปโหลดช่วยให้ไฟล์ถูกแปลงเป็นข้อมูลที่อ่านไม่รู้เรื่อง จนกว่าจะเปิดด้วยรหัสผ่านหรือแอปที่ถูกต้อง วิธีนี้มีประโยชน์กับเอกสารส่วนตัว ไฟล์งาน หรือข้อมูลที่ไม่ต้องการให้เปิดดูได้จากบัญชี Cloud เพียงอย่างเดียว

มีสองวิธีที่ใช้ได้ตามงาน คือสร้างไฟล์บีบอัดที่ใส่รหัสผ่านสำหรับส่งเป็นชุด หรือใช้ห้องนิรภัยเข้ารหัสสำหรับไฟล์ที่ต้องแก้ไขและซิงก์ต่อเนื่อง

❶ เลือกวิธีเข้ารหัสให้เหมาะกับไฟล์

ก่อนเริ่ม ให้เลือกวิธีตามความถี่ที่ต้องเปิดและแก้ไขไฟล์

① ไฟล์ไม่กี่ไฟล์หรือส่งเป็นชุด: สร้างไฟล์ 7z ที่เข้ารหัสด้วย AES-256 แล้วอัปโหลดไฟล์นั้น วิธีนี้สะดวกสำหรับเอกสารที่ไม่ต้องแก้ไขบ่อย

② ไฟล์ที่แก้ไขและเพิ่มต่อเนื่อง: ใช้แอปเข้ารหัสฝั่งอุปกรณ์ เช่น Cryptomator สร้าง Vault ในโฟลเดอร์ที่ซิงก์กับ Cloud แล้วเก็บไฟล์ไว้ภายใน

③ ต้องให้คนอื่นเปิดไฟล์: ผู้รับต้องมีโปรแกรมที่รองรับและได้รับรหัสผ่านผ่านช่องทางที่ปลอดภัย

④ ต้องการค้นหาและดูตัวอย่างไฟล์บนเว็บไซต์ Cloud: ไฟล์ที่เข้ารหัสอาจดูตัวอย่างหรือค้นจากชื่อไฟล์ไม่ได้จนกว่าจะถอดรหัส

❷ วิธีใส่รหัสผ่านให้ไฟล์ด้วย 7-Zip บน Windows

7-Zip รองรับการเข้ารหัส AES-256 ในรูปแบบ 7z และ ZIP หากต้องการซ่อนชื่อไฟล์ในรายการภายใน ให้ใช้รูปแบบ 7z และเปิดตัวเลือกเข้ารหัสชื่อไฟล์

① ติดตั้ง 7-Zip จากเว็บไซต์ทางการ แล้วเลือกไฟล์หรือโฟลเดอร์ที่ต้องการเข้ารหัส

② คลิกขวา เลือกเมนู 7-Zip แล้วเลือก “Add to archive…”

③ ที่ช่อง Archive format เลือก “7z”

④ ในส่วน Encryption เลือกวิธีเข้ารหัส AES-256 แล้วตั้งรหัสผ่านที่คาดเดายาก

⑤ เปิดตัวเลือก “Encrypt file names” หากต้องการซ่อนชื่อไฟล์และโฟลเดอร์ภายใน Archive

⑥ กด “OK” เพื่อสร้างไฟล์ .7z

⑦ ทดลองเปิด Archive ด้วยรหัสผ่านก่อนอัปโหลด เพื่อยืนยันว่าไฟล์สร้างและถอดรหัสได้

⑧ อัปโหลดไฟล์ .7z ไปยัง Cloud Storage เมื่อการอัปโหลดเสร็จ ให้ดาวน์โหลดกลับมาทดสอบอีกครั้งหากเป็นข้อมูลสำคัญ

ผู้รับต้องใช้โปรแกรมที่รองรับ 7z และทราบรหัสผ่านจึงจะเปิดไฟล์ได้ หากต้องการส่งให้ผู้ใช้หลายคน ควรแจ้งรูปแบบไฟล์และวิธีเปิดล่วงหน้า

❸ วิธีใช้ Cryptomator สำหรับไฟล์ที่ซิงก์ต่อเนื่อง

Cryptomator เข้ารหัสไฟล์ ชื่อไฟล์ และชื่อโฟลเดอร์ก่อนให้บริการ Cloud ซิงก์ข้อมูลขึ้นบัญชี เหมาะกับไฟล์ที่ต้องเพิ่มหรือแก้ไขต่อเนื่อง

① ติดตั้ง Cryptomator บนอุปกรณ์ที่ต้องการใช้ และเตรียมโฟลเดอร์ Dropbox, Google Drive, OneDrive หรือ Cloud Storage ที่ใช้อยู่

② สร้าง Vault ใหม่ไว้ภายในโฟลเดอร์ที่บริการ Cloud ซิงก์

③ ตั้งรหัสผ่าน Vault ที่เดายาก และบันทึก Recovery Key หากแอปแสดงให้เก็บไว้

④ ปลดล็อก Vault ด้วย Cryptomator แล้วเปิดโฟลเดอร์ที่แอปสร้างให้ใช้งาน

⑤ บันทึกหรือย้ายไฟล์ที่ต้องการปกป้องไว้ในโฟลเดอร์ที่ปลดล็อกแล้ว ไม่ควรนำไฟล์ต้นฉบับที่ไม่ได้เข้ารหัสไปวางข้าง Vault โดยไม่จำเป็น

⑥ รอให้ Cloud ซิงก์ข้อมูลใน Vault จนเสร็จ ก่อนเปิด Vault เดียวกันบนอุปกรณ์อื่น

⑦ ทดสอบเปิด Vault จากอุปกรณ์อีกเครื่อง เพื่อยืนยันว่ารหัสผ่านและการซิงก์ทำงานถูกต้อง

บริการ Cloud จะเห็นไฟล์ข้อมูลที่เข้ารหัสและโครงสร้าง Vault แต่ไม่สามารถอ่านเนื้อหาภายในได้โดยไม่มีรหัสผ่านที่ถูกต้อง ทั้งนี้ Cryptomator ไม่ได้ป้องกันข้อมูลบนอุปกรณ์ที่ติดมัลแวร์หรือมีผู้อื่นเปิด Vault ที่ปลดล็อกอยู่

❹ ตั้งรหัสผ่านและเก็บ Recovery Key ให้ปลอดภัย

การเข้ารหัสจะช่วยได้ก็ต่อเมื่อรหัสผ่านเดายากและเก็บรักษาได้ดี หากลืมรหัสผ่าน อาจเปิดไฟล์ไม่ได้

① ใช้รหัสผ่านยาวและไม่ซ้ำกับบัญชี Cloud หรืออีเมล

② ใช้ประโยคผ่าน (passphrase) ที่จำได้ยากสำหรับผู้อื่น หรือใช้โปรแกรมจัดการรหัสผ่านที่เชื่อถือได้

③ เก็บ Recovery Key แยกจาก Cloud ที่เก็บ Vault เช่น เก็บในโปรแกรมจัดการรหัสผ่านหรือสำเนากระดาษในที่ปลอดภัย

④ ห้ามเก็บรหัสผ่านไว้ในไฟล์ข้อความที่อยู่ในโฟลเดอร์เดียวกับไฟล์เข้ารหัส

⑤ หากต้องส่งรหัสผ่านให้ผู้รับ ให้ส่งคนละช่องทางกับลิงก์ดาวน์โหลดหรือไฟล์

⑥ ทดลองกู้คืนด้วยรหัสผ่านหรือ Recovery Key ก่อนใช้กับไฟล์สำคัญจำนวนมาก

❺ ข้อควรระวังเมื่อใช้ไฟล์เข้ารหัสบน Cloud

การเข้ารหัสเพิ่มความเป็นส่วนตัว แต่เปลี่ยนวิธีค้นหา แชร์ และใช้งานไฟล์

① Cloud จะไม่สามารถแสดงตัวอย่างหรือค้นหาข้อความภายในไฟล์ที่เข้ารหัสได้

② หากลืมรหัสผ่านหรือทำ Recovery Key หาย อาจไม่สามารถถอดรหัสไฟล์ได้

③ หากอัปโหลดไฟล์ที่ยังไม่ได้เข้ารหัสไว้ก่อนแล้ว การสร้าง Archive หรือ Vault ใหม่ไม่ได้ลบสำเนาเดิมออกจาก Cloud โดยอัตโนมัติ ต้องตรวจและจัดการสำเนาเดิมแยกต่างหาก

④ การซิงก์ Vault พร้อมกันจากหลายอุปกรณ์อาจสร้างไฟล์ขัดแย้งได้ ควรรอการซิงก์ให้เสร็จก่อนใช้งานบนอุปกรณ์อื่น

⑤ การเข้ารหัสไม่ใช่การสำรองข้อมูล ควรเก็บสำเนาสำรองอีกชุดไว้และทดสอบว่ากู้คืนได้

ComSiam แนะนำให้เริ่มเข้ารหัสกับไฟล์ตัวอย่างก่อน แล้วลองเปิดจากอุปกรณ์อีกเครื่อง เพื่อให้แน่ใจว่ารู้วิธีใช้และเก็บรหัสกู้คืนก่อนย้ายข้อมูลสำคัญ

❻ สรุปวิธีเข้ารหัสไฟล์ก่อนอัปโหลด Cloud

หากต้องส่งไฟล์เป็นชุดหรือเก็บเอกสารที่ไม่ค่อยแก้ไข ให้ใช้ 7-Zip สร้างไฟล์ 7z พร้อม AES-256 และเปิดตัวเลือกซ่อนชื่อไฟล์ ส่วนไฟล์ที่ต้องแก้ไขและซิงก์เป็นประจำ ให้ใช้ Cryptomator Vault ในโฟลเดอร์ Cloud

ใช้รหัสผ่านที่เดายาก เก็บ Recovery Key แยกจากไฟล์ และทดสอบถอดรหัสก่อนลบต้นฉบับ การเข้ารหัสช่วยปกป้องเนื้อหา แต่ยังควรสำรองไฟล์ไว้อีกชุดและดูแลความปลอดภัยของอุปกรณ์ที่ใช้เปิดข้อมูล ตามแนวทางของ ComSiam