วิธีเปิด GZIP หรือ Brotli เพื่อลดขนาดข้อมูลที่ส่งจากเว็บ

GZIP และ Brotli เป็นวิธีบีบอัดข้อมูลก่อนส่งจากเซิร์ฟเวอร์ไปยังเบราว์เซอร์ ช่วยลดขนาดข้อมูลประเภทข้อความ เช่น HTML, CSS และ JavaScript ทำให้ดาวน์โหลดได้เร็วขึ้นในหลายกรณี โดย Brotli มักบีบอัดไฟล์ข้อความได้มีประสิทธิภาพกว่า ส่วน GZIP ใช้งานแพร่หลายและรองรับได้กว้าง

การบีบอัดมักตั้งค่าที่โฮสติ้งหรือ CDN ไม่ใช่ในตัวแก้ไขบทความ WordPress ก่อนเปิดใช้งานควรตรวจว่าระบบเดิมทำงานอยู่แล้วหรือไม่ แนวทางของ ComSiam คือเปิดที่ชั้นเซิร์ฟเวอร์หรือ CDN ที่เหมาะสมเพียงจุดเดียว แล้วตรวจผลจากเบราว์เซอร์

❶ เข้าใจก่อนว่า GZIP และ Brotli บีบอัดอะไร

เบราว์เซอร์จะแจ้งเซิร์ฟเวอร์ว่ารองรับการบีบอัดแบบใด จากนั้นเซิร์ฟเวอร์เลือกวิธีที่รองรับและส่งข้อมูลในรูปแบบนั้น เบราว์เซอร์จะคลายข้อมูลก่อนนำไปแสดงผล

① เหมาะกับไฟล์ประเภทข้อความ

โดยทั่วไปใช้กับ HTML, CSS, JavaScript, SVG และข้อมูลข้อความบางชนิด ไฟล์เหล่านี้มักบีบอัดได้ดี

② ไม่ได้ช่วยกับไฟล์ที่บีบอัดมาแล้วทุกชนิด

ภาพถ่าย วิดีโอ และไฟล์ ZIP มักถูกบีบอัดมาแล้ว การบีบอัดซ้ำอาจแทบไม่ลดขนาด และอาจเพิ่มภาระให้เซิร์ฟเวอร์

③ ไม่ใช่การบีบอัดภาพ WebP

การแปลงภาพเป็น WebP เป็นการเปลี่ยนรูปแบบไฟล์ภาพ ส่วน GZIP และ Brotli ใช้บีบอัดข้อมูลระหว่างส่ง เป็นคนละวิธีกัน

❷ ตรวจว่าระบบเปิดการบีบอัดอยู่แล้วหรือไม่

โฮสติ้งหรือ CDN บางแห่งอาจเปิด GZIP หรือ Brotli ให้อยู่แล้ว หากเปิดซ้ำผ่านปลั๊กอินหรือการตั้งค่าอีกชั้น อาจเกิดการบีบอัดซ้ำหรือทำให้ตรวจปัญหาได้ยาก

① ตรวจจากเครื่องมือสำหรับนักพัฒนาในเบราว์เซอร์

เปิดหน้าเว็บ จากนั้นตรวจคำขอของไฟล์ HTML, CSS หรือ JavaScript ในแถบ Network ดูรายละเอียดการตอบกลับว่ามีข้อมูลระบุการบีบอัดแบบ GZIP หรือ Brotli หรือไม่

② ตรวจไฟล์มากกว่าหนึ่งประเภท

ตรวจทั้งหน้าเว็บและไฟล์ CSS หรือ JavaScript เพราะการตั้งค่าอาจบีบอัดไฟล์บางประเภทแต่ไม่ครอบคลุมทั้งหมด

③ ถามผู้ให้บริการโฮสติ้ง

หากอ่านผลไม่แน่ใจ ให้ถามว่าเซิร์ฟเวอร์เปิด GZIP หรือ Brotli อยู่หรือไม่ และเปิดให้ไฟล์ประเภทใดบ้าง

❸ เลือกเปิด GZIP หรือ Brotli อย่างไร

หากโฮสติ้งหรือ CDN รองรับ Brotli โดยทั่วไปสามารถเลือกใช้กับไฟล์ข้อความได้ พร้อมคง GZIP เป็นทางเลือกสำรองสำหรับสภาพแวดล้อมที่ไม่ได้ใช้ Brotli

① เลือก Brotli เมื่อระบบรองรับ

Brotli มักลดขนาดไฟล์ข้อความได้มากกว่า แต่การบีบอัดไฟล์แบบไดนามิกอาจใช้กำลังประมวลผลมากขึ้น ขึ้นอยู่กับการตั้งค่าและเซิร์ฟเวอร์

② เปิด GZIP หากไม่มี Brotli

GZIP เป็นตัวเลือกที่ใช้กันแพร่หลายและเหมาะกับเซิร์ฟเวอร์ที่ยังไม่มี Brotli หากเว็บไซต์ใช้งานได้ปกติและไฟล์ข้อความถูกบีบอัดแล้ว ก็ไม่จำเป็นต้องเปลี่ยนระบบเพียงเพื่อให้ใช้ชื่ออัลกอริทึมอีกแบบ

③ ให้ระบบเลือกตามความสามารถของเบราว์เซอร์

การตั้งค่าที่เหมาะสมควรให้เซิร์ฟเวอร์เลือกวิธีที่รองรับตามคำขอของเบราว์เซอร์ ไม่ควรบังคับส่งรูปแบบเดียวให้ทุกอุปกรณ์โดยไม่ตรวจสอบ

❹ วิธีเปิดจากโฮสติ้งหรือ CDN

ขั้นตอนขึ้นอยู่กับผู้ให้บริการและชนิดเซิร์ฟเวอร์ จึงควรทำตามตัวเลือกที่มีในแผงควบคุมหรือขอให้ผู้ให้บริการเปิดให้

① ตรวจเมนูเพิ่มประสิทธิภาพเว็บไซต์

มองหาตัวเลือกเกี่ยวกับการบีบอัดข้อความ GZIP หรือ Brotli ในแผงควบคุมโฮสติ้ง หากมี ให้ตรวจคำอธิบายว่าครอบคลุมไฟล์ชนิดใด

② ตรวจการตั้งค่าของ CDN

หากใช้ CDN ให้ดูว่าระบบมีการบีบอัดไฟล์ให้หรือไม่ และทำงานร่วมกับการตั้งค่าจากต้นทางอย่างไร

③ ติดต่อผู้ให้บริการเมื่อไม่มีตัวเลือก

หากไม่เห็นเมนูตั้งค่า อย่าแก้ไฟล์เซิร์ฟเวอร์โดยเดา ให้สอบถามโฮสติ้งว่ารองรับการเปิดจากฝั่งเซิร์ฟเวอร์หรือไม่

④ เลือกเปิดที่ชั้นเดียวก่อน

หากเปิดจาก CDN อยู่แล้ว ไม่ควรเพิ่มปลั๊กอินเพื่อบีบอัดซ้ำโดยไม่ตรวจ หากเปิดที่เซิร์ฟเวอร์แล้ว ให้ตรวจว่า CDN ไม่บีบอัดซ้ำอีกชั้น

❺ วิธีตรวจผลหลังเปิดใช้งาน

หลังเปิดการบีบอัด ให้ตรวจหน้าเว็บในเบราว์เซอร์และเปรียบเทียบขนาดข้อมูลที่ส่ง

① ตรวจว่าไฟล์ตอบกลับถูกบีบอัด

ดูข้อมูลตอบกลับของ HTML, CSS และ JavaScript ว่าระบุการบีบอัดเป็น GZIP หรือ Brotli หรือไม่

② เปรียบเทียบขนาดไฟล์ก่อนและหลัง

ตรวจขนาดข้อมูลที่ส่งจริง ไม่ใช่ดูเฉพาะขนาดไฟล์ต้นฉบับบนเซิร์ฟเวอร์

③ เปิดเว็บไซต์หลายหน้า

ทดสอบหน้าแรก บทความ และหน้าที่มีฟังก์ชันสำคัญ เพื่อดูว่าการบีบอัดไม่ทำให้ไฟล์หรือเนื้อหาเสียหาย

④ ตรวจทั้งมือถือและคอมพิวเตอร์

ใช้เบราว์เซอร์และอุปกรณ์ที่ต่างกัน หากพบว่าบางไฟล์ไม่มีการบีบอัด ให้ตรวจชนิดไฟล์และการตั้งค่าของระบบ

❻ ปัญหาที่อาจเกิดขึ้นและวิธีตรวจ

① เปิดแล้วแต่ไม่มีไฟล์ใดถูกบีบอัด

ตรวจว่าเปิดระบบที่ถูกชั้นหรือไม่ เช่น เซิร์ฟเวอร์หรือ CDN และสอบถามผู้ให้บริการว่าไฟล์ประเภทนั้นรองรับหรือเปล่า

② หน้าเว็บแสดงผลผิดหลังเปิดใช้งาน

ปิดการตั้งค่าล่าสุดและทดสอบใหม่ ตรวจว่ามีระบบบีบอัดหลายชั้นหรือปลั๊กอินทำงานซ้ำซ้อนหรือไม่

③ ขนาดไฟล์แทบไม่ลด

ตรวจว่าไฟล์เป็นประเภทที่บีบอัดได้หรือไม่ และเปรียบเทียบขนาดข้อมูลที่ส่ง หากเป็นภาพหรือวิดีโอ ควรปรับไฟล์ต้นฉบับด้วยวิธีที่เหมาะกับสื่อประเภทนั้น

④ เว็บช้าลงหลังเปิด Brotli

การบีบอัดแบบไดนามิกอาจเพิ่มงานให้เซิร์ฟเวอร์ในบางสภาพแวดล้อม ให้ตรวจทรัพยากรและปรึกษาผู้ให้บริการเพื่อปรับวิธีบีบอัดหรือใช้ไฟล์ที่เตรียมไว้ล่วงหน้า

❼ ข้อผิดพลาดที่ควรหลีกเลี่ยง

① ใช้ปลั๊กอินทั้งที่โฮสติ้งเปิดการบีบอัดอยู่แล้ว

อาจทำให้ตั้งค่าซ้ำซ้อน ควรตรวจระบบเดิมก่อนติดตั้งเครื่องมือเพิ่ม

② บีบอัดทุกประเภทไฟล์

การบีบอัดซ้ำกับสื่อที่ถูกบีบอัดอยู่แล้วอาจไม่ช่วยลดข้อมูล

③ แก้ไฟล์ตั้งค่าเซิร์ฟเวอร์เองโดยไม่รู้ระบบ

ค่าที่ผิดอาจทำให้เว็บไซต์หรือไฟล์บางประเภทตอบกลับผิด ควรใช้แผงควบคุมหรือให้ผู้ให้บริการดำเนินการ

④ คาดหวังให้การบีบอัดแก้เว็บช้าทุกสาเหตุ

GZIP และ Brotli ช่วยลดข้อมูลที่ส่ง แต่ไม่ได้แก้ปัญหาเซิร์ฟเวอร์ตอบสนองช้า รูปภาพใหญ่ หรือปลั๊กอินทำงานหนัก

ComSiam แนะนำให้ตรวจผลตอบกลับจากไฟล์จริงหลังตั้งค่า หากพบปัญหาให้ย้อนการเปลี่ยนแปลงล่าสุดและสอบถามผู้ให้บริการก่อนปรับเซิร์ฟเวอร์เพิ่มเติม

สรุป: เปิดการบีบอัดที่โฮสติ้งหรือ CDN แล้วตรวจผลจริง

GZIP และ Brotli ช่วยลดขนาดข้อมูลประเภทข้อความระหว่างส่งจากเว็บไซต์ไปยังเบราว์เซอร์ โดย Brotli มักบีบอัดได้มากกว่าเมื่อระบบรองรับ ส่วน GZIP เป็นทางเลือกที่ใช้งานแพร่หลาย

ก่อนเปิด ให้ตรวจว่าโฮสติ้งหรือ CDN ทำงานอยู่แล้วหรือไม่ จากนั้นเลือกตั้งค่าที่ชั้นเดียวและทดสอบไฟล์ HTML, CSS และ JavaScript หลังเปิด วิธีนี้ช่วยให้ ComSiam ลดข้อมูลที่ส่งโดยไม่เพิ่มระบบซ้ำซ้อนหรือกระทบการแสดงผลของ WordPress