วิธีสำรองข้อมูลเว็บไซต์บน Cloud Server ให้กู้คืนได้เมื่อเกิดปัญหา

การสำรองข้อมูลเว็บไซต์บน Cloud Server ต้องเก็บทั้งไฟล์เว็บไซต์และฐานข้อมูล เพราะเว็บไซต์ WordPress และระบบเว็บส่วนใหญ่แยกไฟล์ออกจากฐานข้อมูล หากสำรองเพียงอย่างเดียว อาจกู้คืนหน้าเว็บ เนื้อหา หรือการตั้งค่าได้ไม่ครบ บทความนี้อธิบายวิธีสำรองข้อมูลด้วยแผงควบคุมและคำสั่ง Linux รวมถึงแนวทางเก็บสำเนาไว้นอกเซิร์ฟเวอร์เพื่อรับมือกรณีเครื่องเสีย ถูกโจมตี หรือลบข้อมูลผิดพลาด

❶ ตรวจสอบว่าต้องสำรองข้อมูลส่วนใดบ้าง

ก่อนเริ่มสำรอง ให้ระบุตำแหน่งไฟล์และฐานข้อมูลของเว็บไซต์ เพื่อให้ได้ชุดข้อมูลที่นำกลับมาใช้งานได้จริง

① สำรองไฟล์เว็บไซต์

ไฟล์สำคัญอาจประกอบด้วยโฟลเดอร์เว็บไซต์ รูปภาพและไฟล์ที่อัปโหลด ธีม ปลั๊กอิน ไฟล์ตั้งค่าระบบ และไฟล์ที่พัฒนาขึ้นเอง สำหรับ WordPress ควรเก็บไฟล์ใน wp-content และไฟล์ตั้งค่า wp-config.php ไว้ด้วย

② สำรองฐานข้อมูล

ฐานข้อมูลเก็บข้อมูลอย่างบทความ หน้าเว็บ ความคิดเห็น บัญชีผู้ใช้ และการตั้งค่าต่าง ๆ การสำรองไฟล์เว็บไซต์อย่างเดียวมักไม่รวมฐานข้อมูล เพราะฐานข้อมูลอยู่ในระบบ MySQL หรือ MariaDB แยกจากโฟลเดอร์เว็บ

③ เก็บค่าตั้งค่าที่จำเป็นต่อการกู้คืน

จดชื่อฐานข้อมูล ชื่อผู้ใช้ฐานข้อมูล เวอร์ชัน PHP และ MySQL หรือ MariaDB รวมถึงค่าตั้งค่า DNS, SSL, Cron และ Firewall ที่เกี่ยวข้อง เก็บข้อมูลเหล่านี้ในที่ปลอดภัยแยกจากเซิร์ฟเวอร์ เพื่อให้ตั้งระบบใหม่ได้ง่ายขึ้น

❷ สำรองเว็บไซต์ผ่านแผงควบคุม

หาก Cloud Server ใช้ DirectAdmin, cPanel หรือแผงควบคุมอื่น สามารถใช้ระบบ Backup ที่มีให้เพื่อสำรองไฟล์และฐานข้อมูลได้

① เลือกโดเมนและข้อมูลที่ต้องการสำรอง

เปิดเมนู Backup ของแผงควบคุม เลือกโดเมนหรือบัญชีเว็บไซต์ แล้วตรวจสอบว่ารายการสำรองครอบคลุมไฟล์เว็บ ฐานข้อมูล อีเมล และการตั้งค่าที่จำเป็นตามระบบที่ใช้งาน

② สร้างไฟล์ Backup และตรวจสอบผลลัพธ์

เริ่มสร้างไฟล์สำรอง รอจนระบบแจ้งว่างานเสร็จ จากนั้นตรวจสอบขนาดไฟล์ วันเวลาที่สร้าง และรายการข้อมูลที่รวมอยู่ใน Backup หากไฟล์มีขนาดเล็กผิดปกติหรือไม่มีฐานข้อมูล ให้ตรวจสอบการเลือกข้อมูลแล้วสร้างใหม่

③ ดาวน์โหลดไฟล์ออกจากเซิร์ฟเวอร์

ดาวน์โหลดไฟล์ Backup ไปเก็บบนคอมพิวเตอร์หรือพื้นที่จัดเก็บแยกต่างหาก อย่าเก็บสำเนาไว้เฉพาะบน Cloud Server เครื่องเดียว เพราะหากบัญชีถูกเข้าถึงไม่ได้หรือดิสก์เสีย ไฟล์ต้นฉบับและสำเนาอาจหายพร้อมกัน

❸ สำรองเว็บไซต์ด้วยคำสั่งบน Linux

ผู้ดูแลเซิร์ฟเวอร์ Linux สามารถสร้างไฟล์สำรองจาก SSH ได้ ตัวอย่างต่อไปนี้เป็นแนวทางทั่วไป ให้เปลี่ยนตำแหน่งโฟลเดอร์และชื่อฐานข้อมูลให้ตรงกับระบบจริง

① สร้างโฟลเดอร์สำหรับเก็บไฟล์สำรอง

ตัวอย่างสร้างโฟลเดอร์นอก Document Root เพื่อไม่ให้ผู้เข้าชมดาวน์โหลดไฟล์ Backup ผ่านเว็บไซต์ได้โดยตรง

sudo mkdir -p /var/backups/website
sudo chmod 700 /var/backups/website

จำกัดสิทธิ์เข้าถึงโฟลเดอร์ เพราะไฟล์สำรองอาจมีข้อมูลเว็บไซต์และข้อมูลส่วนตัวอยู่ภายใน

② บีบอัดไฟล์เว็บไซต์

ตัวอย่างสำรองโฟลเดอร์เว็บไซต์ด้วย tar โดยเปลี่ยน /var/www/example.com เป็น Document Root จริง

sudo tar -czf /var/backups/website/site-files.tar.gz -C /var/www example.com

ตรวจสอบว่าไฟล์ที่ได้อยู่ในโฟลเดอร์ Backup และมีขนาดสอดคล้องกับข้อมูลของเว็บไซต์ หากติดตั้งเว็บไซต์ไว้ในตำแหน่งอื่น ให้ใช้ตำแหน่งจริงแทนตัวอย่าง

③ ส่งออกฐานข้อมูล MySQL หรือ MariaDB

ใช้คำสั่ง mysqldump เพื่อส่งออกฐานข้อมูล โดยเปลี่ยน DB_USER และ DB_NAME ให้เป็นชื่อจริง ระบบจะถามรหัสผ่านเมื่อรันคำสั่ง

mysqldump --single-transaction -u DB_USER -p DB_NAME > /var/backups/website/database.sql

ตัวเลือก --single-transaction เหมาะกับตาราง InnoDB ในกรณีที่ต้องการสำรองขณะฐานข้อมูลยังทำงานอยู่ แต่ควรตรวจสอบชนิดตารางและเวอร์ชันฐานข้อมูลของระบบก่อนใช้งาน

④ ตรวจสอบไฟล์ที่สร้างสำเร็จ

ตรวจสอบว่ามีไฟล์สำรองและขนาดไม่เป็นศูนย์ด้วยคำสั่ง

ls -lh /var/backups/website

ทดสอบรายการไฟล์ใน Archive ได้ด้วยคำสั่ง

tar -tzf /var/backups/website/site-files.tar.gz

หากคำสั่งแสดงรายการไฟล์โดยไม่มีข้อผิดพลาด แสดงว่า Archive เปิดอ่านได้เบื้องต้น แต่ยังควรทดสอบการกู้คืนบนพื้นที่ทดสอบก่อนพึ่งพาไฟล์นี้ในเหตุฉุกเฉิน

❹ เก็บ Backup ให้ปลอดภัยและกู้คืนได้

ไฟล์ Backup ที่ดีต้องมีสำเนาแยกจากเซิร์ฟเวอร์ต้นทาง และผ่านการทดสอบกู้คืน ไม่ใช่เพียงสร้างไฟล์เสร็จแล้วถือว่าปลอดภัย

① เก็บสำเนาไว้นอก Cloud Server

อัปโหลดไฟล์ไปยัง Object Storage, Backup Server หรือพื้นที่จัดเก็บอื่นที่แยกจาก Cloud Server ต้นทาง หากผู้ให้บริการรองรับ ให้เลือกพื้นที่หรือบัญชีที่ไม่ใช้สิทธิ์เข้าถึงชุดเดียวกับเซิร์ฟเวอร์หลัก

② เข้ารหัสและจำกัดผู้เข้าถึง

Backup อาจมีฐานข้อมูล รหัสผ่าน หรือข้อมูลผู้ใช้ ควรเข้ารหัสก่อนส่งไปยังพื้นที่จัดเก็บ และจำกัดสิทธิ์ให้น้อยคนที่สุด ไม่ควรวางไฟล์ Backup ไว้ในโฟลเดอร์สาธารณะของเว็บไซต์

③ กำหนดจำนวนและระยะเวลาเก็บ

กำหนดว่าจะเก็บรายวัน รายสัปดาห์ และรายเดือนนานเท่าใด ลบไฟล์เก่าตามนโยบายที่กำหนดเพื่อควบคุมพื้นที่ แต่ควรเหลือชุดสำรองย้อนหลังหลายช่วงเวลา เผื่อพบว่าข้อมูลเสียหายก่อนวันที่สำรองล่าสุด

④ ทดสอบกู้คืนเป็นระยะ

นำไฟล์สำรองไปทดลองกู้คืนบนเซิร์ฟเวอร์ทดสอบ ตรวจสอบว่าเว็บไซต์เปิดได้ รูปภาพและไฟล์แนบครบ และฐานข้อมูลนำเข้าได้ การทดสอบนี้ช่วยยืนยันว่าไฟล์ Backup ใช้งานได้จริงก่อนเกิดเหตุ

❺ Snapshot ต่างจาก Backup เว็บไซต์อย่างไร

Snapshot บันทึกสถานะของดิสก์หรือเซิร์ฟเวอร์ ณ เวลาหนึ่ง จึงเหมาะสำหรับย้อนกลับก่อนอัปเดตระบบหรือเปลี่ยนการตั้งค่า ส่วน Backup เว็บไซต์มักแยกไฟล์และฐานข้อมูลเพื่อนำไปกู้คืนหรือย้ายไปยังเซิร์ฟเวอร์อื่นได้

หากข้อมูลสำคัญมาก ไม่ควรพึ่ง Snapshot เพียงอย่างเดียว ควรมีสำเนาไฟล์และฐานข้อมูลอยู่นอกเซิร์ฟเวอร์ด้วย การสำรองฐานข้อมูล WordPress และไฟล์เว็บไซต์แยกกันทำให้จัดเก็บและกู้คืนส่วนที่ต้องการได้ยืดหยุ่นขึ้น

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการสำรองข้อมูลเว็บไซต์

ต้องสำรองไฟล์กับฐานข้อมูลทั้งคู่หรือไม่

ควรสำรองทั้งคู่ ไฟล์มีธีม ปลั๊กอิน รูปภาพ และโค้ดเว็บไซต์ ส่วนฐานข้อมูลมีเนื้อหาและการตั้งค่าหลัก หากขาดส่วนใดส่วนหนึ่ง เว็บไซต์ที่กู้คืนอาจไม่เหมือนเดิมหรือเปิดทำงานไม่ได้

เก็บ Backup ไว้บน Cloud Server เครื่องเดียวพอหรือไม่

ไม่ควร เพราะเมื่อเซิร์ฟเวอร์หรือบัญชี Cloud มีปัญหา ไฟล์สำรองที่เก็บอยู่บนเครื่องเดียวกันอาจเข้าถึงไม่ได้ ควรมีสำเนาแยกไปยังพื้นที่จัดเก็บอื่น

ควรทดสอบกู้คืนบ่อยแค่ไหน

ทดสอบเป็นระยะและทุกครั้งที่เปลี่ยนวิธีสำรองหรือเปลี่ยนระบบจัดเก็บข้อมูล สำหรับเว็บไซต์ธุรกิจควรมีรอบทดสอบที่กำหนดไว้ เพื่อให้รู้ขั้นตอนและเวลาที่ต้องใช้จริง

การสำรองข้อมูลเว็บไซต์บน Cloud Server ให้ครบต้องเก็บทั้งไฟล์และฐานข้อมูล พร้อมมีสำเนาอยู่นอกเซิร์ฟเวอร์และทดสอบกู้คืนเป็นระยะ ComSiam แนะนำให้สร้าง Backup ก่อนอัปเดต WordPress หรือเปลี่ยนการตั้งค่าเซิร์ฟเวอร์ และตรวจสอบไฟล์สำรองทุกครั้งว่าเปิดอ่านได้และมีข้อมูลครบ