Trunk Port / Access Port คืออะไร ตั้งค่าผิดแล้วระบบพังอย่างไร

---

① 🔰 บทนำ: VLAN ถูก แต่พอร์ตผิด = เน็ตพังครึ่งระบบ

หลายระบบทำ VLAN ถูกต้องทุกอย่าง แต่ใช้งานจริงกลับ บางเครื่องเข้าได้ บางเครื่องเข้าไม่ได้ หรือ กล้องไม่ขึ้นเฉพาะบางจุด สาเหตุอันดับต้น ๆ คือ ตั้งค่า Trunk Port / Access Port ผิด บทนี้จะอธิบายแบบช่างหน้างาน เข้าใจครั้งเดียว ใช้ได้จริง ไม่งง

---

② 🧠 Access Port คืออะไร

Access Port คือพอร์ตที่กำหนดให้ อยู่ใน VLAN เดียวเท่านั้น

ลักษณะสำคัญ

• รับ–ส่งข้อมูล VLAN เดียว
• อุปกรณ์ปลายทางไม่ต้องรู้จัก VLAN
• ใช้กับผู้ใช้งานทั่วไป

อ่านเพิ่มเติม :
👉 ระบบแลน และ Access Port

---

③ 🔌 Trunk Port คืออะไร

Trunk Port คือพอร์ตที่สามารถ ส่งหลาย VLAN พร้อมกัน ผ่านสายเส้นเดียว

ลักษณะสำคัญ

• ใช้เชื่อม Switch ↔ Switch
• ใช้เชื่อม Switch ↔ Router
• ใช้เชื่อม Switch ↔ AP

ข้อมูลจะถูกติด VLAN Tag (802.1Q)

---

④ 🔀 เปรียบเทียบ Trunk vs Access แบบชัด ๆ

สรุปให้จำง่าย

• Access Port
  • VLAN เดียว
  • ต่อคอม / กล้อง / Printer
• Trunk Port
  • หลาย VLAN
  • ต่อ Switch / Router / AP

เลือกผิด = ระบบมั่วทันที

---

⑤ 🧵 ตัวอย่างการใช้งานจริง

สถานการณ์ที่พบบ่อย

• คอมพนักงาน → Access Port (VLAN พนักงาน)
• กล้อง IP → Access Port (VLAN กล้อง)
• AP Wi-Fi → Trunk Port (หลาย SSID)
• Switch ชั้น → Trunk Port (หลาย VLAN วิ่งผ่าน)

---

⑥ ⚠️ ตั้งค่าผิดแล้วเกิดอะไรขึ้น

อาการที่พบจริง

• ได้ IP บ้าง ไม่ได้บ้าง
• Wi-Fi ต่อได้ แต่เน็ตไม่ออก
• กล้องขึ้นบางตัว
• VLAN หลุดบางจุด

ปัญหาเหล่านี้มักไม่ใช่สาย แต่คือ พอร์ต

---

⑦ 🔧 Native VLAN คืออะไร (จุดที่พลาดบ่อย)

Native VLAN คือ VLAN ที่ส่งแบบ ไม่ติด Tag

ข้อควรระวัง

• Native VLAN ต้องตรงกันทั้งสองฝั่ง
• ถ้าต่างกัน → ข้อมูลมั่ว
• แนะนำให้กำหนดให้ชัด และหลีกเลี่ยงค่า Default

---

⑧ 🏠 บ้านควรตั้งค่าแบบไหน

คำแนะนำใช้งานจริง

• บ้านไม่มี VLAN → ใช้ Access ทั้งหมด
• บ้านมี AP หลาย SSID → AP ใช้ Trunk
• อุปกรณ์ปลายทาง → Access เสมอ

---

⑨ 🏢 ออฟฟิศและธุรกิจ

แนวทางที่ใช้จริง

• Access Switch → พอร์ตผู้ใช้ = Access
• Uplink ระหว่าง Switch → Trunk
• Router-on-a-Stick → Trunk

ตั้งผิดจุดเดียว ปัญหาลามทั้งชั้น

---

⑩ 🧠 วิธีคิดแบบช่างระบบ

ช่างมืออาชีพจะคิดว่า

• อุปกรณ์ปลายทาง → Access
• อุปกรณ์กระจาย → Trunk
• ตรวจ Native VLAN ทุกครั้ง
• ตั้งชื่อ VLAN ให้จำง่าย

---

⑪ 🧪 วิธีเช็กพอร์ตว่าตั้งถูกหรือไม่

วิธีเช็กเบื้องต้น

• ดู Port Mode (Access / Trunk)
• ดู VLAN ที่อนุญาต
• ดู Native VLAN
• เทียบสองฝั่งสาย

อย่าดูแค่ฝั่งเดียว

---

⑫ ✅ สรุป

Trunk Port และ Access Port เป็นพื้นฐานที่สำคัญมากของระบบ VLAN ตั้งค่าถูก ระบบจะนิ่ง ตั้งค่าผิด ปัญหาจะโผล่แบบคาดไม่ถึงเสมอ หลักจำง่ายคือ ปลายทางใช้ Access / อุปกรณ์กระจายใช้ Trunk และอย่ามองข้าม Native VLAN เพราะนี่คือจุดที่ทำให้ระบบ “พังแบบงง ๆ” มากที่สุด