ใช้ Cloud เก็บข้อมูลส่วนบุคคลต้องทำตาม PDPA อย่างไร?

การเก็บข้อมูลส่วนบุคคลบน Cloud ต้องพิจารณาทั้งเหตุผลที่เก็บ ผู้ที่เข้าถึงข้อมูล ผู้ให้บริการที่ประมวลผลข้อมูล และวิธีปกป้องข้อมูล การเลือกผู้ให้บริการเพียงอย่างเดียวไม่ได้ทำให้องค์กรปฏิบัติตาม PDPA ครบถ้วน ผู้ควบคุมข้อมูลยังต้องกำหนดขั้นตอนและตรวจสอบการใช้งานอย่างต่อเนื่อง

❶ ระบุข้อมูลและวัตถุประสงค์ให้ชัดเจน

เริ่มจากทำรายการข้อมูลส่วนบุคคลที่จะเก็บบน Cloud เช่น ชื่อ เบอร์โทรศัพท์ อีเมล ข้อมูลสมาชิก หรือประวัติการใช้บริการ แล้วระบุว่าเก็บข้อมูลแต่ละประเภทไปเพื่ออะไร

ควรตรวจสอบว่า

  • ข้อมูลใดจำเป็นต่อวัตถุประสงค์นั้น
  • ใช้ฐานทางกฎหมายใดในการประมวลผล
  • แจ้งรายละเอียดแก่เจ้าของข้อมูลไว้อย่างไร
  • ใครในองค์กรจำเป็นต้องเข้าถึงข้อมูล
  • จะเก็บข้อมูลไว้นานเท่าใด

ไม่ควรเก็บข้อมูลเผื่อไว้โดยไม่มีวัตถุประสงค์ที่ชัดเจน และไม่ควรใช้ข้อมูลต่อในวัตถุประสงค์ใหม่โดยไม่ตรวจสอบข้อกำหนดที่เกี่ยวข้อง

❷ ตรวจสอบว่าองค์กรและผู้ให้บริการมีบทบาทใด

โดยทั่วไป องค์กรอาจเป็นผู้ควบคุมข้อมูลเมื่อเป็นผู้กำหนดวัตถุประสงค์และวิธีใช้ข้อมูล ส่วนผู้ให้บริการ Cloud อาจเป็นผู้ประมวลผลข้อมูลเมื่อดำเนินการตามคำสั่งขององค์กร แต่ต้องพิจารณาจากหน้าที่จริงของแต่ละฝ่าย ไม่ใช่ดูจากชื่อที่ระบุในสัญญาเพียงอย่างเดียว

หากผู้ให้บริการทำหน้าที่เป็นผู้ประมวลผล ควรมีข้อตกลงกำหนดขอบเขตการประมวลผล คำสั่งขององค์กร มาตรการความปลอดภัย การแจ้งเหตุ และการคืนหรือลบข้อมูลเมื่อสิ้นสุดบริการ กฎหมายกำหนดหน้าที่ของผู้ประมวลผลและให้มีข้อตกลงควบคุมการดำเนินงานระหว่างผู้ควบคุมกับผู้ประมวลผล

❸ ตรวจสอบบริการและเงื่อนไขของ Cloud

ก่อนนำข้อมูลขึ้นระบบ ควรตรวจสอบเงื่อนไขการให้บริการและการตั้งค่าที่เกี่ยวข้อง ไม่ควรดูเฉพาะพื้นที่จัดเก็บหลัก เพราะข้อมูลอาจถูกสำรองหรือเข้าถึงจากระบบอื่นตามการทำงานของบริการ

ตรวจสอบเรื่องต่อไปนี้

① Region ที่เก็บข้อมูลและตำแหน่งสำรอง
② ผู้ให้บริการช่วงที่อาจเข้าถึงหรือประมวลผลข้อมูล
③ วิธีเข้าถึงข้อมูลของเจ้าหน้าที่ผู้ให้บริการ
④ ระยะเวลาเก็บข้อมูลและวิธีลบเมื่อเลิกใช้บริการ
⑤ วิธีแจ้งเหตุและประสานงานเมื่อข้อมูลรั่วไหลหรือสูญหาย
⑥ วิธีส่งออกข้อมูลเมื่อต้องย้ายผู้ให้บริการ

❹ จัดมาตรการรักษาความปลอดภัยให้เหมาะกับความเสี่ยง

กำหนดมาตรการตามชนิดข้อมูลและความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้น เช่น

  • จำกัดสิทธิ์ผู้ใช้ตามหน้าที่และทบทวนสิทธิ์เป็นระยะ
  • เปิดใช้การยืนยันตัวตนหลายขั้นตอนกับบัญชีสำคัญ
  • เข้ารหัสข้อมูลตามความเหมาะสม
  • เปิดบันทึกการเข้าใช้และการเปลี่ยนแปลงข้อมูล
  • แยกบัญชีผู้ดูแลออกจากบัญชีใช้งานทั่วไป
  • สำรองข้อมูลและทดสอบการกู้คืน
  • กำหนดวิธีจัดการข้อมูลเมื่อพนักงานเปลี่ยนหน้าที่หรือลาออก

PDPA กำหนดให้ผู้ควบคุมข้อมูลมีมาตรการรักษาความปลอดภัยที่เหมาะสม และทบทวนมาตรการเมื่อจำเป็นหรือเมื่อเทคโนโลยีเปลี่ยนแปลง

❺ ตรวจสอบการส่งหรือโอนข้อมูลไปต่างประเทศ

ข้อมูลอาจถูกส่งหรือโอนไปต่างประเทศผ่านตำแหน่งจัดเก็บ ระบบสำรอง การสนับสนุนทางเทคนิค หรือผู้ให้บริการช่วง จึงควรตรวจสอบเส้นทางข้อมูลก่อนเลือกบริการ

หากมีการส่งหรือโอนข้อมูลส่วนบุคคลไปต่างประเทศ ต้องพิจารณาหลักเกณฑ์และเงื่อนไขตาม PDPA ซึ่งรวมถึงมาตรฐานการคุ้มครองข้อมูลของประเทศปลายทางและข้อยกเว้นที่กฎหมายกำหนด

❻ เตรียมขั้นตอนจัดการคำขอและเหตุข้อมูลรั่วไหล

กำหนดผู้รับผิดชอบและวิธีค้นหาข้อมูล เพื่อให้ตรวจสอบคำขอของเจ้าของข้อมูลได้ รวมถึงวางขั้นตอนสำหรับแก้ไข ลบ ส่งออก หรือจำกัดการใช้ข้อมูลตามกรณีที่กฎหมายกำหนด

หากเกิดเหตุข้อมูลสูญหาย ถูกเข้าถึง หรือเปิดเผยโดยไม่ได้รับอนุญาต ควรมีขั้นตอนแจ้งทีมที่เกี่ยวข้อง ประเมินผลกระทบ เก็บหลักฐาน และประสานผู้ให้บริการ Cloud ทันที ผู้ประมวลผลมีหน้าที่แจ้งผู้ควบคุมเมื่อเกิดเหตุละเมิดข้อมูลตามที่กฎหมายกำหนด

ทีมงาน ComSiam แนะนำให้ทดสอบขั้นตอนแจ้งเหตุและกู้คืนข้อมูลไว้ล่วงหน้า เพื่อให้ผู้รับผิดชอบทราบหน้าที่ของตนเมื่อเกิดเหตุจริง

❼ ทบทวนการใช้งานและลบข้อมูลเมื่อหมดความจำเป็น

ตรวจสอบเป็นระยะว่าข้อมูลยังจำเป็นต่อวัตถุประสงค์หรือไม่ ใครเข้าถึงได้ และบริการ Cloud ยังมีการตั้งค่าตรงกับนโยบายขององค์กรหรือเปล่า เมื่อหมดระยะเวลาเก็บข้อมูล ให้ดำเนินการลบหรือทำลายตามข้อกำหนดที่เกี่ยวข้อง รวมถึงตรวจสอบสำเนาที่อยู่ในระบบสำรองและข้อตกลงกับผู้ให้บริการ

❽ สรุป

การใช้ Cloud เก็บข้อมูลส่วนบุคคลให้สอดคล้องกับ PDPA ต้องเริ่มจากกำหนดวัตถุประสงค์และฐานทางกฎหมาย ตรวจสอบบทบาทและสัญญากับผู้ให้บริการ ตั้งมาตรการความปลอดภัย พิจารณาการโอนข้อมูลข้ามประเทศ และเตรียมขั้นตอนจัดการคำขอหรือเหตุละเมิด

ComSiam แนะนำให้ทบทวนการตั้งค่าและข้อตกลงกับผู้ให้บริการอย่างสม่ำเสมอ เนื้อหานี้เป็นข้อมูลทั่วไป การปฏิบัติจริงควรพิจารณาข้อเท็จจริงและข้อกำหนดที่เกี่ยวข้องกับองค์กร