อินเทอร์เน็ตหรือ Cloud ใช้งานไม่ได้ เตรียมแผนทำงานสำรองอย่างไร

เมื่ออินเทอร์เน็ตหรือบริการ Cloud ใช้งานไม่ได้ งานที่พึ่งพาเว็บไซต์ แอปพลิเคชัน ระบบเอกสาร หรือฐานข้อมูลออนไลน์อาจหยุดชะงัก ธุรกิจจึงควรเตรียมวิธีทำงานสำรองไว้ล่วงหน้า เพื่อให้ทีมทำงานที่จำเป็นต่อได้ และนำข้อมูลกลับเข้าสู่ระบบอย่างเป็นระเบียบเมื่อบริการฟื้นตัว

❶ แยกให้ออกว่าอินเทอร์เน็ตหรือ Cloud ขัดข้อง

ก่อนใช้แผนสำรอง ให้ตรวจสอบก่อนว่าปัญหาเกิดจากเครือข่ายอินเทอร์เน็ตของธุรกิจ อุปกรณ์ภายใน หรือบริการ Cloud ที่ใช้งาน

① ทดสอบการเชื่อมต่อจากอุปกรณ์และเครือข่ายอื่น
② ตรวจสอบว่าระบบภายในที่ไม่พึ่ง Cloud ยังทำงานได้หรือไม่
③ สอบถามผู้ใช้คนอื่นว่าพบปัญหาเดียวกันหรือไม่
④ ตรวจสอบประกาศสถานะบริการจากผู้ให้บริการผ่านช่องทางทางการ
⑤ บันทึกเวลาเริ่มเกิดเหตุและระบบที่ได้รับผลกระทบ

การแยกสาเหตุช่วยให้เลือกแผนสำรองได้ตรงจุด เช่น เปลี่ยนไปใช้เครือข่ายสำรองเมื่ออินเทอร์เน็ตมีปัญหา หรือใช้ขั้นตอนทำงานออฟไลน์ชั่วคราวเมื่อบริการ Cloud ขัดข้อง

❷ ระบุงานที่ต้องทำต่อให้ได้

ไม่จำเป็นต้องทำทุกงานต่อในช่วงระบบขัดข้อง ให้จัดลำดับงานที่จำเป็น เช่น การรับคำสั่งซื้อ การดูแลลูกค้า การจัดส่งสินค้า หรือการประสานงานฉุกเฉิน

สำหรับแต่ละงาน ควรกำหนดว่า

  • งานนั้นหยุดได้ชั่วคราวหรือไม่
  • ต้องใช้ข้อมูลอะไรในการทำงาน
  • ใครเป็นผู้รับผิดชอบ
  • มีขั้นตอนสำรองแบบใด
  • ต้องแจ้งลูกค้าหรือคู่ค้าหรือไม่

การกำหนดลำดับไว้ก่อนช่วยให้ทีมใช้เวลาที่มีอยู่กับงานสำคัญ และลดการตัดสินใจสับสนระหว่างเกิดเหตุ

❸ เตรียมช่องทางเชื่อมต่อสำรอง

หากอินเทอร์เน็ตหลักขัดข้อง ธุรกิจอาจใช้เครือข่ายสำรองที่จัดเตรียมไว้ เช่น ผู้ให้บริการอินเทอร์เน็ตอีกเส้นหนึ่ง หรือเครือข่ายมือถือ ทั้งนี้ควรตรวจสอบความครอบคลุม ความเร็ว และจำนวนผู้ใช้ที่รองรับก่อนนำไปใช้จริง

ควรกำหนดผู้มีสิทธิ์เปิดใช้งานเครือข่ายสำรอง และตั้งรหัสผ่านที่ปลอดภัย ไม่ควรเปิดเครือข่ายโดยไม่มีการควบคุมหรือใช้ Wi-Fi สาธารณะกับงานที่มีข้อมูลสำคัญ

❹ เตรียมข้อมูลและเครื่องมือสำหรับทำงานออฟไลน์

บางงานทำต่อได้ชั่วคราวโดยใช้ข้อมูลหรือเอกสารที่จัดเตรียมไว้อย่างเหมาะสม เช่น แบบฟอร์มรับรายการ คู่มือปฏิบัติงาน รายชื่อผู้ติดต่อฉุกเฉิน หรือข้อมูลที่ต้องใช้เป็นประจำ

แนวทางเตรียมข้อมูล ได้แก่

  • เก็บเฉพาะข้อมูลที่จำเป็นต่อการทำงานสำรอง
  • ระบุวันที่อัปเดตและผู้รับผิดชอบข้อมูล
  • จำกัดผู้ที่เข้าถึงเอกสารและไฟล์สำรอง
  • ปกป้องอุปกรณ์และไฟล์ด้วยรหัสผ่านหรือการเข้ารหัส
  • หลีกเลี่ยงการดาวน์โหลดข้อมูลส่วนบุคคลจำนวนมากโดยไม่จำเป็น
  • กำหนดวิธีทำลายสำเนาชั่วคราวเมื่อเลิกใช้งาน

ไม่ควรใช้ไฟล์ส่วนตัวหรืออุปกรณ์ที่ไม่ได้รับอนุญาตเก็บข้อมูลลูกค้า เพราะอาจทำให้ข้อมูลกระจายและตรวจสอบย้อนหลังได้ยาก

❺ กำหนดวิธีบันทึกงานระหว่างระบบล่ม

หากต้องรับรายการหรือข้อมูลระหว่างที่ Cloud ใช้งานไม่ได้ ให้ใช้แบบฟอร์มหรือวิธีบันทึกที่กำหนดไว้ และควบคุมสิทธิ์ผู้เข้าถึงให้เหมาะสม

① ใช้เลขอ้างอิงไม่ซ้ำสำหรับแต่ละรายการ
② บันทึกเวลา ผู้ดำเนินการ และสถานะของรายการ
③ หลีกเลี่ยงการบันทึกข้อมูลเดียวกันหลายไฟล์
④ ระบุว่างานใดรอซิงก์เข้าระบบเมื่อบริการกลับมา
⑤ เก็บไฟล์ชั่วคราวไว้ในตำแหน่งที่ธุรกิจควบคุม

การเตรียมเลขอ้างอิงและวิธีตรวจสอบรายการซ้ำช่วยป้องกันการบันทึกข้อมูลซ้ำ เมื่อทีมต้องนำรายการกลับเข้าสู่ระบบหลัก

❻ วางแผนสื่อสารกับทีมและลูกค้า

กำหนดช่องทางสื่อสารสำรองไว้ล่วงหน้า เช่น โทรศัพท์หรือช่องทางภายในที่ธุรกิจอนุมัติ พร้อมรายชื่อผู้ประสานงานและผู้มีอำนาจแจ้งสถานะ

ข้อความแจ้งเหตุควรบอกข้อมูลที่ยืนยันได้ เช่น บริการใดได้รับผลกระทบ งานใดทำต่อได้ และจะอัปเดตสถานการณ์ผ่านช่องทางใด หลีกเลี่ยงการระบุเวลาที่ระบบจะกลับมา หากยังไม่มีข้อมูลยืนยันจากผู้รับผิดชอบหรือผู้ให้บริการ

❼ ทดสอบแผนและซิงก์ข้อมูลกลับเข้าระบบ

แผนสำรองควรทดลองใช้ก่อนเกิดเหตุ เพื่อให้ทีมรู้ว่าต้องหาเอกสารจากที่ใด ติดต่อใคร และบันทึกงานอย่างไร หลังอินเทอร์เน็ตหรือ Cloud กลับมา ให้ตรวจสอบข้อมูลที่เกิดขึ้นระหว่างระบบล่มก่อนนำเข้าสู่ระบบหลัก

ควรทำตามลำดับนี้

① ตรวจสอบว่าระบบหลักกลับมาทำงานปกติแล้ว
② รวมรายการจากช่องทางสำรองไว้ในตำแหน่งที่กำหนด
③ ตรวจสอบเลขอ้างอิงและค้นหารายการซ้ำ
④ นำข้อมูลกลับเข้าสู่ระบบตามขั้นตอนที่อนุมัติ
⑤ ให้ผู้รับผิดชอบตรวจสอบยอดและสถานะงาน
⑥ ลบสำเนาชั่วคราวอย่างปลอดภัยเมื่อยืนยันว่าข้อมูลครบแล้ว

ทีมงาน ComSiam แนะนำให้ซ้อมแผนโดยจำลองทั้งกรณีอินเทอร์เน็ตล่มและกรณี Cloud ใช้งานไม่ได้ เพราะขั้นตอนรับมืออาจแตกต่างกัน

❽ สรุป

แผนทำงานสำรองควรเริ่มจากแยกสาเหตุของปัญหา จัดลำดับงานสำคัญ เตรียมเครือข่ายและข้อมูลที่จำเป็น กำหนดวิธีบันทึกรายการ และเตรียมช่องทางสื่อสาร เมื่อระบบกลับมาแล้วต้องตรวจสอบข้อมูลก่อนซิงก์เข้าสู่ระบบหลัก

การเตรียมและทดสอบแผนเป็นระยะช่วยให้ทีมทำงานต่อได้อย่างมีระเบียบ ลดข้อมูลตกหล่น และปกป้องข้อมูลสำคัญระหว่างเกิดเหตุ ComSiam แนะนำให้ทบทวนแผนทุกครั้งที่มีการเปลี่ยนระบบหรือขั้นตอนทำงาน