วิธีเขียนคำอธิบายรูปภาพใน Joomla ให้ผู้ใช้โปรแกรมอ่านหน้าจอเข้าใจ

คำอธิบายรูปภาพ หรือ Alt Text ช่วยให้ผู้ใช้โปรแกรมอ่านหน้าจอเข้าใจข้อมูลหรือหน้าที่ของภาพ ควรเขียนตามเหตุผลที่ใส่ภาพนั้นลงในบทความ ไม่ใช่บรรยายทุกรายละเอียดที่มองเห็น และภาพตกแต่งที่ไม่เพิ่มข้อมูลควรปล่อยให้เทคโนโลยีช่วยเหลือข้ามได้

❶ ตัดสินใจก่อนว่าภาพมีหน้าที่อะไร

ก่อนกรอกคำอธิบาย ให้ถามว่าเมื่อเอาภาพออกแล้ว ผู้อ่านจะพลาดข้อมูลหรือฟังก์ชันอะไรหรือไม่

① ภาพให้ข้อมูล

ถ้าภาพช่วยอธิบายเนื้อหา ให้เขียนสาระสำคัญที่ผู้อ่านควรรู้ เช่น:

  • ภาพกราฟ: “จำนวนผู้เข้าชมเพิ่มขึ้นต่อเนื่องตั้งแต่เดือนมกราคมถึงมีนาคม”
  • ภาพหน้าจอ: “หน้าแก้ไขบทความ Joomla แสดงแท็บ Custom Fields”
  • ภาพสินค้า: “เราเตอร์สีดำ มีเสาอากาศภายนอก 4 เสา”

② ภาพตกแต่ง

ถ้าภาพมีไว้เพิ่มความสวยงามและไม่ได้ให้ข้อมูลใหม่ ให้ใช้คำอธิบายว่าง เช่น alt="" เพื่อให้โปรแกรมอ่านหน้าจอข้ามภาพนั้น

อย่าปล่อยช่อง Alt ว่างโดยไม่ตั้งใจ เพราะระบบหรือโปรแกรมอ่านหน้าจอบางแบบอาจอ่านชื่อไฟล์แทน

③ ภาพเป็นปุ่มหรือลิงก์

ถ้าภาพทำหน้าที่เป็นปุ่มหรือลิงก์ ให้เขียนคำอธิบายเป็นหน้าที่ เช่น “ค้นหา” หรือ “กลับไปหน้าแรก” แทนการบรรยายรูปร่างของไอคอน

❷ เขียน Alt Text ให้กระชับและตรงบริบท

คำอธิบายที่ดีช่วยให้ผู้อ่านเข้าใจสิ่งที่ภาพเพิ่มให้กับเนื้อหา โดยไม่ต้องฟังข้อความซ้ำกับย่อหน้าข้างเคียง

① เริ่มจากข้อมูลที่สำคัญ

เขียนสั้นและตรงประเด็น เช่น หากภาพแสดงตำแหน่งเมนู ให้ระบุว่าเมนูอยู่ที่ใดและเกี่ยวข้องกับขั้นตอนไหน ไม่จำเป็นต้องขึ้นต้นว่า “รูปภาพของ” หรือ “ภาพแสดงภาพของ”

② ไม่ยัดคำค้นหรือรายละเอียดที่ไม่จำเป็น

หลีกเลี่ยงการใส่ชื่อเว็บไซต์ คำค้น หรือคำบรรยายยาว ๆ ที่ไม่ช่วยให้เข้าใจภาพ ระบุเฉพาะข้อมูลที่ผู้อ่านต้องใช้เพื่อเข้าใจเนื้อหา

③ คำนึงถึงข้อความรอบภาพ

ถ้าย่อหน้าก่อนหน้าบรรยายภาพไว้ครบแล้ว และภาพไม่ได้เพิ่มข้อมูล อาจตั้งเป็นภาพตกแต่ง แต่ถ้าภาพมีรายละเอียดเพิ่มเติม ให้ Alt Text เน้นเฉพาะส่วนที่ยังไม่มีในข้อความ

❸ ใส่คำอธิบายภาพใน Joomla

ตำแหน่งกรอก Alt Text ขึ้นอยู่กับวิธีแทรกภาพและเวอร์ชันหรือเครื่องมือแก้ไขที่ใช้

① ภาพหลักและภาพประกอบบทความ

ขณะแก้บทความ ให้เปิดส่วน Images and Links เลือกหรือแก้ภาพ Intro หรือ Full แล้วกรอกช่อง Image Description (Alt Text) ตามความหมายของภาพ หากภาพนั้นเป็นภาพตกแต่ง ให้เลือกตัวเลือกที่ทำให้ไม่มีคำอธิบายตามที่หน้าจอตั้งค่าไว้

② ภาพที่แทรกในเนื้อหา

ขณะเขียนบทความ ให้เลือกภาพผ่านตัวแก้ไข แล้วเปิดการตั้งค่ารูปภาพเพื่อกรอก Image Description หรือช่องคำอธิบายทางเลือก ตรวจข้อความก่อนบันทึกบทความ เพื่อให้แน่ใจว่าแสดงเป็นคำอธิบายภาพ ไม่ใช่แค่ชื่อไฟล์หรือคำบรรยายใต้ภาพ

ชื่อไฟล์และ Caption ไม่ได้ใช้แทน Alt Text เสมอไป หากภาพต้องการคำอธิบายสำหรับโปรแกรมอ่านหน้าจอ ให้ตรวจช่อง Image Description โดยเฉพาะ

❹ จัดการภาพกราฟและภาพที่มีรายละเอียดมาก

ภาพซับซ้อนอาจมีข้อมูลมากเกินกว่าจะอธิบายได้ใน Alt Text สั้น ๆ

① กราฟและแผนภาพ

ใส่ Alt Text แบบสรุปประเด็นหลัก แล้วอธิบายข้อมูลสำคัญในข้อความใกล้ภาพ เช่น แนวโน้ม ตัวเลข หรือความสัมพันธ์ที่กราฟต้องการสื่อ อย่าคาดหวังให้ Alt Text สั้น ๆ ถ่ายทอดข้อมูลทุกจุดในกราฟได้ครบ

② ภาพที่มีข้อความอยู่ภายใน

หากมีข้อความสำคัญอยู่ในภาพ ให้ใส่ข้อความนั้นในบทความด้วย หรือสรุปสาระที่ภาพสื่อ อย่าพึ่งให้ผู้อ่านซูมภาพเพื่ออ่านข้อความเพียงอย่างเดียว

ComSiam แนะนำให้วางคำอธิบายข้อมูลสำคัญไว้ในบทความใกล้ภาพ เพื่อให้ผู้อ่านทุกคนเข้าถึงได้ ไม่ว่าจะแสดงภาพได้หรือไม่

❺ ตรวจคำอธิบายก่อนเผยแพร่

หลังบันทึกบทความ ให้ตรวจภาพในหน้าเว็บและทดสอบด้วยโปรแกรมอ่านหน้าจอหรือเครื่องมือตรวจหน้าเว็บ

① เช็กลิสต์ Alt Text

  • ภาพที่ให้ข้อมูลมีคำอธิบายที่สื่อสารสาระสำคัญ
  • ภาพตกแต่งถูกตั้งให้เทคโนโลยีช่วยเหลือข้ามได้
  • ภาพที่เป็นลิงก์หรือปุ่มบอกหน้าที่ของลิงก์หรือปุ่ม
  • คำอธิบายไม่ซ้ำกับข้อความรอบภาพโดยไม่จำเป็น
  • กราฟหรือภาพซับซ้อนมีคำอธิบายเพิ่มเติมในเนื้อหา
  • ไม่มี Alt Text ที่เป็นเพียงชื่อไฟล์หรือคำค้น

การเขียน Alt Text ตามหน้าที่ของภาพช่วยให้ผู้ใช้โปรแกรมอ่านหน้าจอได้รับข้อมูลที่จำเป็นโดยไม่ต้องฟังคำบรรยายที่ซ้ำซ้อน หลังเพิ่มหรือเปลี่ยนภาพในบทความ Joomla ควรตรวจช่อง Image Description ทุกครั้ง ComSiam แนะนำให้ทบทวนภาพเก่าด้วย โดยเริ่มจากภาพที่มีข้อมูลหรือทำหน้าที่เป็นลิงก์