Gemini Gems กับ Custom GPT ต่างกันอย่างไร

Gemini Gems และ Custom GPT มีแนวคิดคล้ายกันมาก คือการสร้าง AI Assistant ที่ปรับแต่งสำหรับงานเฉพาะ โดยผู้ใช้สามารถกำหนด Instructions เพิ่มข้อมูลความรู้ และนำ Assistant เดิมกลับมาใช้ซ้ำแทนการเขียน Prompt ยาวใหม่ทุกครั้ง

ตัวอย่างเช่น สามารถสร้าง

SEO Writer

เพื่อเขียนบทความตามกฎเดิม

Code Reviewer

เพื่อตรวจ Code ตาม Checklist

Study Tutor

เพื่อสอนตามระดับผู้เรียน

หรือ

Product Support Assistant

เพื่อให้ตอบจากคู่มือผลิตภัณฑ์

แต่เมื่อดูสถานะปัจจุบัน ความแตกต่างระหว่างสองระบบค่อนข้างชัด โดยเฉพาะเรื่อง ใครสามารถสร้าง Assistant ใหม่ได้

ใน Google Gemini ผู้ใช้ที่มีสิทธิ์ใช้งาน Gems สามารถสร้าง Custom Gem ผ่าน Gemini Web ได้

ขณะที่ OpenAI ระบุในเอกสารปัจจุบันว่า บัญชี ChatGPT ส่วนบุคคล รวมถึง Free, Go, Plus และ Pro ไม่สามารถสร้างหรือ Publish GPT ใหม่ได้ในขณะนี้ การสร้าง GPT ใหม่ยังมีอยู่ใน Business, Enterprise และ Edu Workspace ที่ได้รับ Permission

อย่างไรก็ตาม GPT ที่มีอยู่แล้วยังสามารถเปิดใช้งานได้ และ GPT เดิมของผู้ใช้บางรายยังสามารถแก้ไขได้หาก Plan และ Permission รองรับ

ดังนั้นถ้าถามว่า

Gemini Gems กับ Custom GPT ต่างกันอย่างไร

คำตอบสั้นที่สุดคือ:

Gemini Gems เน้นการสร้าง Assistant ส่วนตัวที่กำหนด Instructions + Knowledge และแชร์ได้ง่ายใน Gemini/Google ecosystem

ส่วน

Custom GPT มีระบบ Configuration ที่ลึกกว่า เช่น Instructions, Knowledge, Capabilities, Apps และ Actions แต่การสร้าง GPT ใหม่ในสถานะปัจจุบันจำกัดอยู่กับ Managed Workspaces ที่รองรับ

บทความนี้จะเปรียบเทียบทั้งสองแบบละเอียด ทั้งการสร้าง Knowledge การแชร์ Tools Mobile การทำงานเป็นทีม และเลือกให้เหมาะกับงานจริง

💎 Gemini Gems คืออะไร

Gemini Gems คือ Gemini เวอร์ชันที่ปรับแต่งสำหรับงานหรือเป้าหมายเฉพาะ

ผู้ใช้สามารถกำหนด

• Name
• Instructions
• Knowledge

แล้วบันทึกไว้ใช้ซ้ำ

ตัวอย่าง:

SEO Content Writer

Instructions:

“เขียนภาษาไทย ตอบ Search Intent ใช้ H2/H3 มี FAQ และห้ามสร้างสถิติที่ไม่มี Source”

จากนั้นทุกครั้งที่ใช้ Gem นี้ เพียงส่ง Topic ใหม่โดยไม่ต้องเขียนกติกาเดิมทั้งหมด

🤖 Custom GPT คืออะไร

Custom GPT หรือ GPTs ใน ChatGPT คือ ChatGPT เวอร์ชันที่ถูก Configure สำหรับวัตถุประสงค์เฉพาะ

OpenAI ระบุว่า GPT สามารถประกอบด้วย

• Instructions
• Conversation Starters
• Knowledge
• Capabilities
• Apps
• Actions

จึงไม่ได้จำกัดเพียงการบันทึก Prompt

แต่สามารถเพิ่ม Tool และ External Integration ให้ GPT ได้ตาม Account และ Workspace ที่รองรับ

① 🎯 แนวคิดพื้นฐานเหมือนกันมาก

ทั้งสองมีแนวคิด:

General AI → Customize → Save → Reuse

เช่น

Gemini ปกติ

→ Gemini Gem สำหรับ SEO

ChatGPT ปกติ

→ GPT สำหรับ SEO

เป้าหมายคือทำให้ AI

• มีหน้าที่ชัด
• ใช้ Rules เดิม
• มีข้อมูลเฉพาะ
• ทำงานซ้ำได้ง่ายขึ้น

แทนการเริ่ม Prompt จากศูนย์ทุกครั้ง

② ⚠️ ความแตกต่างใหญ่ที่สุดตอนนี้: ใครสร้างได้

Gemini Gems

Google ยังรองรับการสร้าง Custom Gem ผ่าน Gemini Web App

Custom GPT

OpenAI ระบุสถานะปัจจุบันว่า บัญชี ChatGPT ส่วนบุคคลไม่สามารถสร้าง GPT ใหม่ได้

รวมถึง

• Free
• Go
• Plus
• Pro

การสร้าง GPT ใหม่ปัจจุบันใช้ใน Managed Workspaces เช่น

• Business
• Enterprise
• Edu

เมื่อ Workspace และ Permission อนุญาต

นี่เป็นความแตกต่างที่สำคัญที่สุดของทั้งสองระบบในตอนนี้

③ 👀 แล้วผู้ใช้ ChatGPT ส่วนบุคคลยังใช้ GPT ได้ไหม

ได้

OpenAI ระบุว่า GPTs สามารถใช้งานได้สำหรับผู้ใช้ ChatGPT ที่ Sign in และมี Access

สามารถเข้าถึง GPT ผ่าน

• Explore GPTs
• Direct Link
• GPT ที่แชร์ให้
• Workspace

ดังนั้น

ใช้ GPT

กับ

สร้าง GPT ใหม่

เป็นคนละเรื่อง

④ 🛠️ Custom GPT ที่เคยสร้างไว้หายไหม

ไม่จำเป็น

OpenAI ระบุว่า Existing GPTs ยังคงสามารถใช้งานได้

และผู้ใช้ที่มี GPT เดิมอาจยังแก้ GPT ได้ หาก

• Subscription
• Permission
• Workspace

รองรับ

ดังนั้นสถานะปัจจุบันไม่ได้หมายถึง GPT ทั้งหมดถูกลบออก

⑤ 🌐 Gemini Gem สร้างที่ไหน

Google ระบุให้สร้างผ่าน

Gemini Web App

ขั้นตอน:

① เปิด Gemini
② Gems
③ New Gem
④ ตั้งชื่อ
⑤ เขียน Instructions
⑥ เพิ่ม Knowledge ถ้าต้องการ
⑦ Preview
⑧ Save

Custom Gem ที่สร้างแล้วสามารถนำไปใช้ใน Gemini Mobile App ได้ด้วย

⑥ 🌐 Custom GPT สร้างที่ไหน

สำหรับ Workspace ที่มีสิทธิ์สร้าง:

① เปิด ChatGPT Web
② Explore GPTs
③ Create
④ ใช้ GPT Builder หรือ Configuration
⑤ ตั้งค่า
⑥ Preview
⑦ Create/Save

OpenAI ระบุว่าการสร้างและแก้ GPT ทำผ่าน Web

Mobile App ใช้ GPT ได้ แต่ไม่ได้ใช้สร้าง GPT

⑦ 📱 ทั้งสองใช้บนมือถือได้ไหม

ได้ทั้งคู่สำหรับการใช้งาน

Gemini Gems

สร้างบน Web แล้วใช้บน

• Gemini Web
• Gemini Mobile App
• Gemini Side Panel ใน Google Workspace

ตาม Availability

Custom GPT

GPT สามารถใช้ใน ChatGPT Mobile App ได้

แต่การสร้าง GPT ใช้ Web

จึงมีแนวคิดคล้ายกันตรงนี้

⑧ 📝 เปรียบเทียบ Instructions

ทั้งสองระบบมี Instructions เป็นหัวใจ

Gemini Gem

Google แนะนำให้คิดถึง

• Persona
• Task
• Context
• Format

Custom GPT

OpenAI แนะนำ Instructions ที่ชัด มี Step Structure และแบ่งหัวข้อ/ลำดับการทำงาน

ดังนั้นหลัก Prompt Engineering ใช้ร่วมกันได้ เช่น

Role → Goal → Workflow → Output → Constraints

⑨ 👤 Persona ใช้ได้ทั้งคู่

ตัวอย่าง:

“คุณเป็น Senior SEO Content Strategist”

จากนั้นเพิ่มหน้าที่ เช่น

“เมื่อได้รับ Keyword ให้วิเคราะห์ Intent ก่อนสร้าง Outline”

ใช้ได้ทั้ง Gemini Gem และ GPT

เพียงแต่ Builder และระบบ Configuration แตกต่างกัน

⑩ 🎯 Instructions ไม่ควรกว้างเกินไป

ไม่ว่าจะใช้ระบบไหน

ไม่ควรเขียนเพียง

“คุณเป็น AI ที่เก่งทุกอย่าง”

ควรสร้าง Assistant ให้มี Scope

เช่น

• SEO Writer
• Product Support
• Code Reviewer
• Tutor

เพราะ Instructions ที่เฉพาะเจาะจงมักควบคุม Output ได้ง่ายกว่า

⑪ 📚 ทั้งสองเพิ่ม Knowledge ได้

ได้

นี่เป็นความเหมือนสำคัญมาก

Gemini Gem

มีส่วน Knowledge

Custom GPT

มีส่วน Knowledge

ทั้งคู่ใช้ File เพื่อเพิ่มข้อมูลอ้างอิงเฉพาะให้ Assistant

เช่น

• Manual
• Documentation
• Style Guide
• Policy
• Course Material

⑫ 📎 Knowledge ต่างจาก Instructions อย่างไร

หลักเดียวกันทั้งสองระบบ:

Instructions

กำหนดว่า AI ต้อง ทำงานอย่างไร

Knowledge

กำหนดว่า AI มี ข้อมูลอะไรใช้อ้างอิง

ตัวอย่าง:

Instructions:

“ตอบคำถามลูกค้าโดยไม่เดา”

Knowledge:

“Product Manual”

ไม่ควรนำ Manual ทั้งเล่มไปใส่ใน Instructions

และไม่ควรเอากฎ Behavior ไปซ่อนในไฟล์ Knowledge หากต้องการให้ทำตามอย่างสม่ำเสมอ

⑬ ☁️ Gemini Gem เด่นเรื่อง Google Drive

Gemini Gems สามารถเพิ่ม Knowledge จาก Google Drive

จุดเด่นคือ Google ระบุว่า Gem สามารถใช้ Version ล่าสุดของ Drive File

ดังนั้นถ้ามี

Company Policy

อยู่ใน Google Drive

ทีมแก้ Policy ต้นฉบับ

Gem สามารถใช้ Version ล่าสุดของ Source นั้นได้ตาม Workflow ที่รองรับ

เหมาะกับ Document ที่ Update บ่อย

⑭ 📤 Custom GPT ใช้ Uploaded Knowledge

Custom GPT รองรับ Knowledge Files ที่ Upload เข้า GPT

OpenAI ระบุว่าปัจจุบันสามารถแนบได้สูงสุด

20 ไฟล์ต่อ GPT

และแต่ละไฟล์ได้สูงสุด

512 MB

ตามข้อจำกัดปัจจุบัน

รองรับไฟล์ทั่วไปหลายประเภท เช่น

• Document
• Spreadsheet
• Image
• Text
• Code

ตาม Model และ Capability ที่เปิดใช้

⑮ 🔄 Gemini Drive Source กับ GPT Uploaded File ต่างกันตรงไหน

ข้อแตกต่างสำคัญคือ

Gemini

มี Workflow เชื่อม Google Drive ที่ Source สามารถใช้ Version ล่าสุด

GPT Knowledge

เป็น Knowledge Files ที่เพิ่มให้ GPT โดยตรง

ดังนั้นหากองค์กรทำงานใน Google Workspace และ Source เปลี่ยนตลอด Gemini Gems มี Workflow ที่น่าสนใจมาก

ขณะที่ GPT เหมาะกับ Knowledge Base ที่ถูกจัดเตรียมไว้สำหรับ GPT โดยเฉพาะ

⑯ 📓 Gemini Gem ใช้ NotebookLM ได้

Google ปัจจุบันรองรับ NotebookLM Notebook เป็น Knowledge Source ของ Custom Gem ใน Workflow ที่รองรับ

ทำให้สามารถมี

NotebookLM Sources → Gem

ได้

เหมาะกับ Research และ Learning

แต่มีข้อจำกัดสำคัญ:

NotebookLM Notebook ไม่สามารถใช้เป็น Source ของ Shared Gem

ตามข้อกำหนดปัจจุบัน

⑰ 📚 Custom GPT มี Conversation Starters

Custom GPT มี Feature เพิ่มอีกอย่างคือ

Conversation Starters

คือ Prompt ตัวอย่างที่แสดงเมื่อผู้ใช้เปิด GPT

เช่น

• “ช่วยตรวจบทความนี้”
• “วิเคราะห์ Keyword นี้”
• “สร้าง Content Brief”

ช่วยให้คนที่ไม่รู้ว่า GPT ใช้อย่างไรเริ่มต้นได้เร็ว

Gemini Gem เน้น Name + Instructions + Knowledge มากกว่าใน Builder หลัก

⑱ 🧠 Custom GPT มี Recommended Model

OpenAI ปัจจุบันรองรับการกำหนด Recommended Model

สำหรับ GPT ในระบบที่สร้างได้

ช่วยแนะนำ Model ที่เหมาะกับ Task ของ GPT

ถ้าผู้ใช้ไม่มี Model นั้น ระบบสามารถเลือก Model ที่ใกล้เคียงตาม Availability

Gemini Gem ไม่ได้มี Configuration แบบเดียวกันใน Gem Builder หลัก

⑲ 🔍 Custom GPT เปิด Web Search ได้

นี่เป็นข้อแตกต่างสำคัญ

GPT สามารถเปิด Capability อย่าง

Web Search

เพื่อดึงข้อมูลปัจจุบันจาก Web

จึงสามารถสร้าง GPT เช่น

Market Research Assistant

ที่มี

• Instructions
• Knowledge
• Web Search

ร่วมกัน

Availability ขึ้นอยู่กับ Account และ Workspace

⑳ 🎨 Custom GPT เปิด Image Generation ได้

GPT สามารถเปิด Image Generation เป็น Capability ได้ในระบบที่รองรับ

จึงสร้าง Assistant เช่น

Marketing Visual Assistant

ที่ทั้ง

• วิเคราะห์ Brief
• เขียน Copy
• สร้างภาพ

ภายใน GPT เดียวได้ตาม Capability

㉑ 📊 Custom GPT มี Code Interpreter & Data Analysis

OpenAI รองรับ

Code Interpreter & Data Analysis

สำหรับ GPT

ใช้ทำงาน เช่น

• Calculation
• วิเคราะห์ข้อมูล
• Spreadsheet
• Chart
• Python

ได้

นี่ทำให้ Custom GPT สามารถเป็น Data Assistant ที่มีความสามารถมากกว่าการตอบ Text จาก Knowledge เพียงอย่างเดียว

㉒ 🔌 Custom GPT มี Apps

GPT สามารถเปิดใช้ Apps ในระบบที่รองรับ

ทำให้ GPT ใช้บริการหรือ Tool ภายนอกที่ User เชื่อมไว้

หาก App ต้องใช้ Connection ผู้ใช้อาจถูกขอให้ Connect หรือ Confirm

นี่เป็น Capability Layer ที่ลึกกว่า Custom Instructions + Knowledge อย่างเดียว

㉓ ⚙️ Custom GPT มี Actions

อีกจุดเด่นของ GPT คือ Actions

Actions ให้ GPT เชื่อม External API ที่ผู้สร้างกำหนดเอง

ตัวอย่างเชิงแนวคิด:

GPT → External API → Retrieve/Perform Action

ใช้กับ

• Company System
• Database API
• Workflow API
• Internal Service

โดยต้องกำหนด

• Authentication
• OpenAPI Schema
• Endpoint

ตามระบบของ OpenAI

㉔ ⚠️ GPT ใช้ Apps กับ Actions พร้อมกันได้ไหม

OpenAI ระบุว่า GPT สามารถใช้

Apps หรือ Actions

แต่ไม่ใช่ทั้งสองพร้อมกันใน GPT เดียว

ดังนั้นตอนออกแบบ GPT ต้องเลือก Integration Strategy ให้เหมาะกับงาน

㉕ 💎 Gemini Gems เน้น Custom Assistant ที่ง่ายกว่า

Gemini Gem Builder หลักมี Concept ที่เรียบง่ายมากกว่า:

Instructions + Knowledge

จึงเหมาะกับผู้ใช้ทั่วไปที่ต้องการ

• Writer
• Tutor
• Reviewer
• Assistant
• Knowledge Helper

โดยไม่ต้องคิดเรื่อง API Schema หรือ Authentication

นี่เป็นข้อดีสำหรับคนที่ไม่ใช่ Developer

㉖ ⚙️ Custom GPT เหมาะกับ Workflow ที่ต้องใช้ Tool มากกว่า

ถ้าต้องการ AI ที่

• Search Web
• Analyze Data
• Generate Image
• Connect App
• Call API

Custom GPT มี Configuration สำหรับสิ่งเหล่านี้โดยตรงใน Managed Workspace ที่รองรับ

จึงเหมาะกับ Workflow ที่มี Tool มากกว่า Assistant แบบ Instructions + Files

㉗ 🧪 ทั้งสองมี Preview

Gemini Gem

สามารถ Test ทางด้านขวาของ Gem Builder

Googleเตือนว่า Preview ไม่ Save อัตโนมัติ ต้องกด Save

GPT

OpenAI มี Preview สำหรับ Test Prompt ก่อน Create/Update

ดังนั้น Workflow ที่ดีเหมือนกันคือ

Configure → Preview → Test → Refine

㉘ 🧪 อย่าทดสอบแค่ Prompt เดียว

ไม่ว่าจะเป็น Gem หรือ GPT ควร Test

• Normal Input
• Missing Data
• Ambiguous Prompt
• Out-of-scope
• Knowledge Gap
• Long Input

เพื่อดูว่า Assistant ทำตาม Instructions จริงหรือไม่

㉙ 🔍 Knowledge ต้อง Test Hallucination

สมมติ Product Manual ไม่มีราคา

ถาม Assistant:

“ราคาเท่าไร”

ถ้า AI สร้างราคาเอง แสดงว่าต้องปรับ Instructions

เช่น

“หาก Knowledge ไม่มีข้อมูล ให้บอกว่าไม่พบข้อมูลและห้ามประมาณ”

ใช้แนวทางนี้ได้ทั้ง Gems และ GPTs

㉚ 🔗 Gemini Gem แชร์ได้

Google มีระบบ Sharing ที่ค่อนข้างคล้าย Google Drive

สามารถแชร์ให้

• บุคคลเฉพาะ
• Viewer
• Editor
• Organization
• Anyone with link
• Public

ตาม Account และ Policy

และยังตั้ง Expiration ให้ Access ของผู้ใช้บางรายได้

㉛ 👀 Viewer ของ Gemini Gem เห็นอะไร

Google ระบุว่า Viewer สามารถ

• ใช้ Gem
• ดู Instructions
• ดู Uploaded Files

ได้

ดังนั้น Instructions และ Knowledge ไม่ควรถูกถือว่าเป็น Secret

㉜ ✏️ Editor ของ Gemini Gem ทำอะไรได้

Editor สามารถ

• แก้ Instructions
• จัดการ Uploaded Files
• Share Gem
• Delete Gem

ได้

จึงต้องให้สิทธิ์อย่างระมัดระวัง

㉝ 🔄 Gemini Gem Transfer Ownership ได้

Google ยังรองรับการโอน Ownership ของ Gem ให้ผู้ใช้ที่มี Access

เหมาะกับ Team Workflow เช่น

• Project Handover
• Employee Change
• Transfer Responsibility

ทำให้ Gem มีแนวคิดคล้าย Shared Asset ใน Google ecosystem

㉞ 🤖 Custom GPT แชร์ได้อย่างไร

สำหรับ Managed Workspace ที่รองรับ OpenAI ระบุว่า GPT Sharing ขึ้นอยู่กับ

• Account
• Workspace
• Admin Settings
• Permission

สามารถมี Sharing Level เช่น

• Specific users/groups
• Workspace
• Link
• Store/Public

ตามสิทธิ์ที่ Workspace อนุญาต

㉟ ⚠️ Personal ChatGPT สร้าง GPT ใหม่แล้ว Publish ได้ไหม

ไม่ได้ในสถานะปัจจุบัน

OpenAI ระบุว่า Personal Accounts ได้แก่

• Free
• Go
• Plus
• Pro

ไม่สามารถสร้างหรือ Publish GPT ใหม่ได้

ดังนั้นบทความเก่าที่บอกว่า

“สมัคร ChatGPT Plus แล้วสร้าง Custom GPT ได้ทันที”

อาจไม่ตรงกับสถานะผลิตภัณฑ์ปัจจุบันแล้ว

㊱ 🏢 ใครสร้าง Custom GPT ใหม่ได้ตอนนี้

OpenAI ระบุว่า

• Business
• Enterprise
• Edu

สามารถสร้าง แก้ และ Publish GPT ได้เมื่อ Workspace Settings และ Permission อนุญาต

ดังนั้น Custom GPT ในปัจจุบันเอนเข้าหา Managed Workspace Workflow มากขึ้น

㊲ 📱 Custom GPT สร้างบน Mobile ได้ไหม

ไม่ได้

OpenAI ระบุว่า GPT Creation/Editing ใช้ Web

Mobile App รองรับการใช้ GPT แต่ไม่ได้ใช้สร้าง GPT

Gemini Gems ก็มีลักษณะใกล้เคียงกัน เพราะการสร้างและจัดการ Custom Gem ทำผ่าน Gemini Web

㊳ 💰 Gemini Gems กับ Custom GPT ฟรีไหม

ต้องแยกคำว่า

ใช้

กับ

สร้าง

Gemini Gems

Google ปัจจุบันรองรับ Gems สำหรับบัญชีที่ไม่มี Google AI Plan ด้วยตาม Availability

GPT

ผู้ใช้ ChatGPT สามารถใช้ GPT ที่มี Access ได้ แต่ Personal Account ไม่สามารถสร้าง GPT ใหม่ในปัจจุบัน

ดังนั้นหากเป็นผู้ใช้ทั่วไปที่ต้องการ

สร้าง AI Assistant ใหม่ของตัวเอง

Gemini Gems มีความเข้าถึงง่ายกว่าตอนนี้

㊴ ✍️ สำหรับนักเขียนเลือกอะไร

Gemini Gem

เหมาะถ้าต้องการ

• Saved Writing Rules
• Brand Knowledge
• Google Drive
• Share Writer Gem ให้ทีม

Custom GPT

ถ้าอยู่ใน Workspace ที่สร้าง GPT ได้ สามารถเพิ่ม

• Writing Rules
• Knowledge
• Web Search
• Apps

ได้

ดังนั้นทีมองค์กรที่ใช้ ChatGPT Business อาจสร้าง Writer GPT ที่มี Tool ลึกกว่าได้

㊵ 🔎 สำหรับ SEO เลือกอะไร

Gem สามารถทำ

Keyword → Search Intent → Outline → Article

ตาม Instructions ได้ดี

และสามารถเพิ่ม Brand Guidelines จาก Drive

GPT ใน Workspace ที่รองรับสามารถเพิ่ม Web Search เป็น Capability

จึงเหมาะกับ Workflow ที่ต้องใช้ข้อมูลภายนอกปัจจุบันร่วมกับ Instructions

แต่ไม่ว่าระบบไหนก็ไม่ควรรับประกันอันดับ Google

㊶ 👨‍💻 สำหรับ Coding เลือกอะไร

Gem สามารถสร้าง

Code Reviewer Gem

จาก Instructions และ Coding Standards

GPT สามารถเพิ่ม

• Knowledge
• Web Search
• Code Interpreter & Data Analysis
• Apps/Actions

ตาม Configuration

ดังนั้นถ้าต้องการ Tool-heavy Workflow ฝั่ง GPT มีความสามารถ Configure เพิ่ม

แต่ถ้าต้องการเพียง Reviewer ตาม Coding Standard Gem ทำได้ง่ายกว่า

㊷ 📊 สำหรับ Data Analysis เลือกอะไร

ถ้า Requirement หลักคือ

• Upload Data
• Calculate
• Analyze
• Generate Chart

Custom GPT ที่เปิด Code Interpreter & Data Analysis มี Workflow ตรงมากใน Workspace ที่รองรับ

Gemini Gem สามารถใช้ Gemini ช่วยวิเคราะห์ข้อมูลตามความสามารถของ Gemini แต่ Gem Builder หลักไม่ได้มี Capability Toggle แบบเดียวกับ GPT Configuration

㊸ 🔌 ถ้าต้องเชื่อม API เลือกอะไร

Custom GPT มี Actions

จึงเหมาะกว่าหากต้องการสร้าง Assistant ที่เรียก API ที่ผู้สร้างกำหนด

เช่น

GPT → Inventory API

หรือ

GPT → Company Service

อย่างไรก็ตามการเชื่อม API ต้องพิจารณา

• Authentication
• Security
• Privacy
• API Schema
• Permissions

ไม่ใช่เพียงเปิด Toggle แล้วจบ

㊹ ☁️ ถ้าใช้ Google Workspace หนักเลือกอะไร

Gemini Gems มีข้อได้เปรียบชัดในเรื่อง Google ecosystem

เช่น

• Google Drive Knowledge
• Gemini Side Panel ใน Workspace
• Shared Gems เชื่อมกับ Google Drive Sharing

โดยเฉพาะองค์กรที่ใช้

• Drive
• Docs
• Gmail
• Sheets
• Slides

เป็นระบบหลัก

㊺ 🧑‍🤝‍🧑 สำหรับทีมเล็ก

หากทีมต้องการเพียง

• Writing Rules
• Knowledge
• Shared Assistant

Gemini Gem ค่อนข้างเริ่มต้นง่าย

สามารถกำหนด

Writer = Viewer

Lead = Editor

และใช้ Google Drive Sharing Model ที่คุ้นเคย

㊻ 🏢 สำหรับองค์กรใหญ่

Custom GPT มีประโยชน์เมื่อองค์กรใช้ ChatGPT Business/Enterprise/Edu และต้องการ

• Workspace Governance
• Custom Capabilities
• Apps
• Actions
• Knowledge
• Version History

แต่ Availability ต้องอยู่ภายใต้ Admin Settings และ Permissions

㊼ 🕘 Custom GPT มี Version History

OpenAI รองรับ Version History

ผู้แก้ GPT สามารถดู Version ก่อนหน้าและ Restore ได้

นี่มีประโยชน์มากกับ GPT ที่ใช้ในทีม

เช่น

v1 ทำงานดี

v2 แก้ Instructions แล้ว Output แย่

สามารถย้อน Version ได้ตามระบบที่รองรับ

㊽ 🔄 Gemini Gem มี Collaboration แบบ Drive

Gemini Gem เด่นในแนว

• Viewer
• Editor
• Transfer Ownership
• Expiration
• Drive Permission

จึงมีรูปแบบ Collaboration คล้าย Asset ใน Google Workspace

ดังนั้นทั้งสองมี Team Management แต่ Philosophy ต่างกัน

㊾ 🗂️ Shared Gemini Gems อยู่ใน Drive

Google ระบุว่า Shared Gems ถูก Save ผ่าน Google Drive Workflow

ทำให้สามารถจัดการสิทธิ์และ Asset ที่เกี่ยวข้องตาม Ecosystem ของ Google ได้

เหมาะกับองค์กรที่มี Governance อยู่บน Drive อยู่แล้ว

㊿ 🔐 ทั้งสองต้องระวัง Knowledge ที่เป็นความลับ

อย่าใส่

• API Key
• Password
• Token
• Secret
• Customer Data

เพียงเพราะมันเป็น Knowledge File

Knowledge เป็น Source สำหรับ AI

ไม่ใช่ Password Manager

โดยเฉพาะ Shared Assistant ต้องตรวจ Permission ก่อนทุกครั้ง

51 🛡️ Gem Sharing ต้องระวัง Instructions ถูกเปิดเผย

Google ระบุชัดว่า ผู้ใช้ที่มี Access สามารถดู Instructions ของ Shared Gem

ดังนั้นถ้ามี

• Secret Formula
• Confidential Workflow
• Credentials

อยู่ใน Instructions ต้องนำออกก่อน Share

52 🔐 Custom GPT ก็ไม่ควรใช้ Instructions เก็บ Secret

แม้การจัดการ Permission จะแตกต่างกัน แต่หลัก Security เหมือนกัน

อย่าใส่ Credential ใน Prompt Instructions หรือ Knowledge หากไม่จำเป็น

สำหรับ Actions ให้ใช้ Authentication Configuration ที่ออกแบบมาสำหรับ API แทนการเขียน Key ลงใน Prompt

53 🧠 ทั้งสองไม่ใช่ Memory แบบไม่จำกัด

อย่าสับสน

Custom Assistant

กับ

AI จำทุกเรื่องของเรา

สิ่งที่ควรใส่อย่าง Explicit คือ

• Instructions
• Knowledge
• Prompt Context

หากมีกฎสำคัญ ไม่ควรหวังว่า Assistant จะจำเองจาก Chat ครั้งก่อนทั้งหมด

54 🔍 ทั้งสองยัง Hallucinate ได้

การสร้าง Gem หรือ GPT ไม่ได้ทำให้ AI ถูกต้อง 100%

แม้มี Knowledge ก็ยังสามารถ

• เลือก Source ผิด
• ตีความผิด
• สรุปผิด
• สร้างข้อมูลที่ไม่มี Source

ได้

จึงต้องใช้

Knowledge + Instructions + Verification

55 📚 ถ้าต้องการตอบเฉพาะจาก Source

ทั้งสองควรมี Instructions เช่น

“ใช้ Knowledge เป็น Source หลัก

หากไม่พบข้อมูล ให้ตอบว่าไม่พบข้อมูล

ห้ามประมาณหรือสร้าง Fact”

และควร Test ด้วยคำถามที่

ไม่มีคำตอบใน Knowledge

เพื่อดูว่า Assistant ยังเดาหรือไม่

56 ⚖️ ตารางเปรียบเทียบ Gemini Gems กับ Custom GPT

ความสามารถ	Gemini Gems	Custom GPT
Custom Instructions	✅	✅
Knowledge Files	✅	✅
Preview/Test	✅	✅
ใช้งานบนมือถือ	✅	✅
สร้างบน Web	✅	✅ เมื่อ Workspace รองรับ
Personal Account สร้างใหม่	✅ ตาม Gemini Availability	❌ ปัจจุบัน
Google Drive Knowledge	✅ โดยตรง	ไม่ใช่ Knowledge Workflow แบบเดียวกัน
Drive File ใช้ Version ล่าสุด	✅	—
NotebookLM เป็น Knowledge	✅ ตาม Availability	—
Knowledge Citations	✅	สั่งให้ Cite Uploaded Content ได้
Conversation Starters	ไม่ใช่จุดหลักของ Builder	✅
Recommended Model	ไม่ใช่ Configuration หลัก	✅
Web Search Capability	ใช้ความสามารถ Gemini ตามระบบ	✅ เปิดเป็น Capability ได้
Image Generation Capability	ใช้ Gemini ตามระบบ	✅
Code Interpreter/Data Analysis	ไม่ใช่ Toggle แบบเดียวกัน	✅
Apps	Ecosystem Gemini/Google	✅
Custom API Actions	ไม่ใช่ Core Gem Builder แบบเดียวกัน	✅
Viewer/Editor	✅	✅ ตาม Workspace Sharing
Transfer Ownership	✅	ขึ้นกับ Workspace/Sharing Model
Access Expiration	✅	Workspace/Permission dependent
Version History	ไม่เหมือน GPT Version History	✅
Public Discovery	✅ Public Gem ตามสิทธิ์	GPT publishing ขึ้นกับ Workspace
Mobile Creation	ผ่าน Web	❌ App ใช้ได้แต่ไม่สร้าง

57 🏆 จุดเด่นของ Gemini Gems

① สร้างง่าย

Name + Instructions + Knowledge

② ผู้ใช้ทั่วไปสร้างได้

ไม่จำเป็นต้องมี Managed Workspace เพื่อสร้าง Gem ตาม Availability ปัจจุบัน

③ Google Drive Integration

เหมาะกับ Source ที่ Update

④ Sharing แบบ Google

Viewer, Editor, Expiration, Organization

⑤ NotebookLM Integration

มี Workflow ใช้ Notebook เป็น Source

เหมาะกับคนอยู่ใน Google ecosystem

58 🏆 จุดเด่นของ Custom GPT

สำหรับ Workspace ที่สร้างได้ จุดแข็งคือ Configuration ที่ลึกกว่า

① Instructions

กำหนด Behavior

② Knowledge

Reference Files

③ Capabilities

เช่น Web Search, Image Generation, Data Analysis

④ Apps

เชื่อมบริการภายนอกที่รองรับ

⑤ Actions

เชื่อม Custom API

⑥ Version History

จัดการการเปลี่ยนแปลง

เหมาะกับองค์กรที่ต้องการ Assistant ซึ่งทำมากกว่า Text Q&A

59 ⚠️ ข้อจำกัดของ Gemini Gems

สิ่งที่ควรรู้:

• สร้าง/แก้ผ่าน Gemini Web
• Gemini Live ปัจจุบันยังใช้ Gems ไม่ได้
• Shared Gem เปิดเผย Instructions/Uploaded Files ต่อผู้มี Access
• NotebookLM Notebook ใช้กับ Shared Gem ไม่ได้
• Google Drive Integration อาจต้องเปิด Keep Activity และเชื่อม Workspace

และ AI ยังต้อง Fact-check

60 ⚠️ ข้อจำกัดของ Custom GPT ปัจจุบัน

สิ่งสำคัญที่สุด:

• Personal ChatGPT Free/Go/Plus/Pro สร้าง GPT ใหม่ไม่ได้ในสถานะปัจจุบัน
• Creation/Editing ใช้ Web
• Managed Workspace ขึ้นกับ Admin Permission
• Apps กับ Actions ใช้พร้อมกันไม่ได้
• External Actions ต้องตั้ง Authentication/API Schema
• Knowledge ยังต้อง Test
• Tool Availability ขึ้นกับ Workspace/Region/Account

ดังนั้นควรตรวจข้อมูลล่าสุดก่อนออกแบบ Workflow ระยะยาว

✍️ ถ้าอยากสร้าง SEO Writer วันนี้ควรเลือกอะไร

ถ้าเป็นผู้ใช้ส่วนตัว:

Gemini Gem

เริ่มสร้าง Assistant ใหม่ได้ง่ายกว่าในสถานะปัจจุบัน

ตัวอย่าง:

Name: SEO Writer

Instructions: Search Intent + H2/H3 + FAQ + Fact Rules

Knowledge: Brand Guide จาก Drive

จากนั้น Save และใช้ซ้ำ

ถ้าอยู่ใน ChatGPT Business/Enterprise/Edu Workspace ที่ได้รับสิทธิ์สร้าง GPT ก็สามารถสร้าง SEO GPT ที่เพิ่ม Web Search หรือ Tools อื่นได้

👨‍💻 ถ้าสร้าง Code Reviewer

Gemini:

Instructions + Coding Standards

เหมาะกับ Review Workflow ง่าย ๆ

GPT:

Instructions + Knowledge + Capabilities

เหมาะกับ Workflow ที่ต้องใช้ Data Analysis, Web หรือ Integration เพิ่มตามระบบที่รองรับ

📚 ถ้าสร้าง Tutor

Gemini Gems เหมาะมากกับ

• Study Instructions
• Knowledge
• Google Drive
• NotebookLM

ตัวอย่าง:

Course Sources → Study Gem

Custom GPT ก็สามารถสร้าง Tutor จาก Knowledge และ Instructions ได้ใน Workspace ที่สร้าง GPT ได้

จุดตัดสินจึงอยู่ที่ Ecosystem และ Account มากกว่า Concept

💼 ถ้าสร้าง Assistant ให้บริษัท

ถาม 4 เรื่องก่อน:

① บริษัทใช้ Google Workspace หรือ ChatGPT Workspace เป็นหลัก

② Knowledge อยู่ที่ไหน

③ ต้องใช้ External API หรือไม่

④ ต้องควบคุม Permission ระดับไหน

หาก Source อยู่ใน Drive และ Workflow ไม่ซับซ้อน

Gem อาจง่ายกว่า

หากต้องมี Apps/Actions/Data Analysis แบบ Configure

GPT อาจเหมาะกว่าใน Workspace ที่รองรับ

🔌 ถ้า Assistant ต้องกดทำงานในระบบภายนอก

Custom GPT Actions เป็น Feature ที่ออกแบบมาสำหรับโจทย์ประเภทนี้โดยตรง

ตัวอย่าง:

ผู้ใช้ถาม → GPT → API → ระบบภายนอก

แต่ต้องมี Developer ตั้ง

• Endpoint
• Authentication
• Schema
• Security

Gem ไม่ควรถูกเลือกเพียงเพราะง่าย หาก Requirement จริงคือ Enterprise API Automation

📊 ถ้า Assistant ต้องวิเคราะห์ Excel หรือ Data

GPT ที่เปิด Code Interpreter & Data Analysis มี Capability ตรงสำหรับ

• Calculation
• Data Analysis
• Charts

ส่วน Gemini สามารถวิเคราะห์ข้อมูลผ่าน Gemini capabilities ตามระบบ แต่ไม่ใช่ Gem-specific Toggle แบบ GPT Configuration

จึงควรทดลองกับ Dataset จริงก่อนเลือก Platform

☁️ ถ้า Knowledge เปลี่ยนทุกสัปดาห์

Gemini Gem + Google Drive น่าสนใจมาก

เพราะ Source จาก Drive สามารถใช้ Version ล่าสุด

ตัวอย่าง:

Price List

Product Catalog

Company SOP

ที่ Update บ่อย

ช่วยลดการ Upload File ใหม่ด้วยมือ

🔐 ถ้า Knowledge เป็นความลับสูง

อย่าเลือกจาก Feature อย่างเดียว

ต้องตรวจ

• Organization Policy
• Account Type
• Data Handling
• Sharing Permission
• Access Control
• Retention Requirements

ก่อน

โดยเฉพาะข้อมูลลูกค้าและเอกสารภายใน

🧪 วิธีทดสอบก่อนเลือกระหว่าง Gems กับ GPT

สร้าง Use Case เดียวกันแล้ววัด

Accuracy

ข้อมูลถูกไหม

Instruction Following

ทำตาม Rules ไหม

Knowledge Retrieval

หา Source ถูกไหม

Hallucination

เดาข้อมูลไหม

Editing Cost

ต้องแก้มือมากแค่ไหน

Sharing

ทีมใช้ง่ายไหม

Integration

เชื่อม Tool ที่ต้องการได้ไหม

เลือกจากผลใช้งานจริง ไม่ใช่ชื่อแบรนด์

⚠️ อย่าใช้บทความเปรียบเทียบเก่าโดยไม่ดูวันที่

เรื่องนี้สำคัญมากสำหรับ Custom GPT

สถานะสิทธิ์สร้าง GPT เปลี่ยนไป

บทความเก่าจำนวนมากอาจยังเขียนว่า

ChatGPT Plus → Create GPT

แต่ OpenAI Help Center ปัจจุบันระบุว่า Personal Accounts รวม Free, Go, Plus และ Pro ไม่สามารถสร้างหรือ Publish GPT ใหม่

ดังนั้นข้อมูลเกี่ยวกับ AI Product ควรตรวจเอกสารล่าสุดเสมอ

❓ คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ Gemini Gems กับ Custom GPT

Gemini Gems กับ Custom GPT เหมือนกันไหม

แนวคิดคล้ายกัน คือสร้าง AI Assistant เฉพาะงานด้วย Instructions และ Knowledge แต่ระบบ Configuration, Integration, Sharing และสิทธิ์การสร้างแตกต่างกัน

Gemini Gem สร้างเองได้ไหม

ได้ ผ่าน Gemini Web App สำหรับบัญชีที่รองรับ

ผู้ใช้ ChatGPT Plus สร้าง Custom GPT ใหม่ได้ไหม

ตามข้อมูล OpenAI ปัจจุบัน ไม่ได้ Personal Accounts รวม Free, Go, Plus และ Pro ไม่สามารถสร้าง GPT ใหม่หรือ Publish GPT ใหม่ได้

แล้ว ChatGPT Plus ใช้ GPT ได้ไหม

ได้ ผู้ใช้ที่ Sign in สามารถใช้ GPT ที่มี Access ได้ เช่น GPT สาธารณะหรือ GPT ที่แชร์ให้

GPT เดิมที่เคยสร้างหายไหม

ไม่ OpenAI ระบุว่า Existing GPTs ยังคงใช้งานได้ และอาจแก้ได้หาก Plan/Permission รองรับ

ใครสร้าง GPT ใหม่ได้

Business, Enterprise และ Edu Workspace ที่ Admin Settings และ Permission อนุญาต

Gemini Gem เพิ่มไฟล์ได้ไหม

ได้ เพิ่ม Knowledge จากอุปกรณ์หรือ Google Drive และ Source อื่นที่ Google รองรับ

Custom GPT เพิ่มไฟล์ได้ไหม

ได้ OpenAI รองรับ Knowledge สูงสุด 20 ไฟล์ต่อ GPT และไฟล์ละสูงสุด 512 MB ตามข้อจำกัดปัจจุบัน

Gemini Gem ใช้ Google Drive ได้ไหม

ได้ และสามารถใช้ Version ล่าสุดของ Drive File

Custom GPT มี Web Search ไหม

GPT Builder รองรับ Web Search เป็น Capability ในระบบที่ Account/Workspace รองรับ

Custom GPT วิเคราะห์ข้อมูลได้ไหม

ได้เมื่อเปิด Code Interpreter & Data Analysis

Custom GPT สร้างภาพได้ไหม

ได้เมื่อเปิด Image Generation Capability และระบบรองรับ

Custom GPT เชื่อม API ได้ไหม

ได้ผ่าน Actions โดยกำหนด External API, Authentication และ Schema

GPT ใช้ Apps และ Actions พร้อมกันได้ไหม

ไม่ได้ OpenAI ระบุว่า GPT หนึ่งตัวเลือกใช้ Apps หรือ Actions แต่ไม่ใช่ทั้งสองพร้อมกัน

Gemini Gem แชร์ได้ไหม

ได้ มี Viewer/Editor รวมถึง General Access ตาม Account และ Policy

คนที่ได้ Shared Gem เห็น Instructions ไหม

เห็น Google ระบุว่าผู้มี Access สามารถดู Instructions และ Uploaded Files

NotebookLM ใช้กับ Gem ได้ไหม

ได้สำหรับ Custom Gem ตาม Availability แต่ NotebookLM Notebook ไม่สามารถใช้เป็น Source ของ Shared Gem ได้ในปัจจุบัน

Gemini Gem ใช้กับ Gemini Live ได้ไหม

Google ระบุว่าปัจจุบันยังไม่ได้

Custom GPT ใช้บนมือถือได้ไหม

ได้ แต่ Mobile App ใช้ GPT ไม่ได้ใช้สร้าง GPT

Gemini Gem ใช้บนมือถือได้ไหม

ได้ หลังสร้างผ่าน Web สามารถใช้ใน Gemini Mobile App

ตัวไหนเหมาะกับมือใหม่กว่า

สำหรับผู้ใช้ทั่วไปที่ต้องการสร้าง Assistant ใหม่จาก Instructions + Knowledge ตอนนี้ Gemini Gems เริ่มต้นตรงกว่า เพราะ Personal ChatGPT Accounts ไม่สามารถสร้าง GPT ใหม่ได้

ตัวไหนเหมาะกับ Developer มากกว่า

ถ้าอยู่ใน Workspace ที่รองรับและต้องเชื่อม External APIs, Apps หรือ Data Analysis แบบ Configure Custom GPT มีความสามารถที่ลึกกว่า

ตัวไหนเหมาะกับ Google Workspace

Gemini Gems มี Integration กับ Google Drive และ Gemini Side Panel ที่ตรงกับ Google ecosystem

ตัวไหนตอบถูกกว่ากัน

ไม่มีคำตอบตายตัว ต้องดู Model, Instructions, Knowledge, Tools และ Task และทั้งสองยังสามารถตอบผิดได้

✅ สรุป Gemini Gems กับ Custom GPT ต่างกันอย่างไร

ทั้ง Gemini Gems และ Custom GPT ถูกสร้างขึ้นจากแนวคิดเดียวกัน:

สร้าง AI Assistant เฉพาะงานแล้วนำกลับมาใช้ซ้ำ

ทั้งสองรองรับ

• Instructions
• Knowledge
• Preview/Test
• การใช้งานผ่าน Chat

แต่ความแตกต่างปัจจุบันค่อนข้างชัด

Gemini Gems

เหมาะกับผู้ใช้ที่ต้องการ

• สร้าง Custom Assistant ได้ง่าย
• ใช้ Instructions
• เพิ่ม Knowledge
• ใช้ Google Drive
• ใช้ Source Version ล่าสุดจาก Drive
• แชร์ Viewer/Editor
• ทำงานใน Google ecosystem

Custom GPT

ใน Managed Workspace ที่มีสิทธิ์สร้าง เหมาะกับ Assistant ที่ต้องการ Configuration ลึก เช่น

• Instructions
• Knowledge
• Conversation Starters
• Recommended Model
• Web Search
• Image Generation
• Code Interpreter & Data Analysis
• Apps
• Actions
• Version History

แต่ต้องจำจุดสำคัญที่สุด:

OpenAI ปัจจุบันไม่เปิดให้ Personal ChatGPT Accounts ได้แก่ Free, Go, Plus และ Pro สร้างหรือ Publish GPT ใหม่

ผู้ใช้ส่วนบุคคลยังสามารถ ใช้ GPT ที่มีอยู่ ได้ แต่การสร้าง GPT ใหม่เป็นความสามารถของ Business, Enterprise และ Edu Workspace ที่ได้รับ Permission ในสถานะปัจจุบัน

ดังนั้นถ้าเป็นผู้ใช้ทั่วไปและคำถามคือ

“วันนี้ฉันอยากสร้าง AI Assistant ของตัวเองจาก Instructions และไฟล์ ควรเริ่มจากอะไร?”

Gemini Gems เป็นตัวเลือกที่เข้าถึงง่ายกว่าตอนนี้

แต่ถ้าองค์กรใช้ ChatGPT Workspace และต้องการ

Knowledge + Web + Data Analysis + Apps/API Actions

Custom GPT มี Configuration ที่ทรงพลังกว่าในหลาย Workflow

สูตรเลือกที่เหมาะสมคือ

Personal Custom Assistant → ดู Gemini Gems

Google Workspace Workflow → Gemini Gems

Managed ChatGPT Workspace → Custom GPT

External API Integration → พิจารณา GPT Actions

Data/Tool-heavy Assistant → พิจารณา GPT Capabilities

สุดท้ายไม่ควรเลือกจากคำว่า

Gemini

หรือ

GPT

อย่างเดียว

ให้เลือกจาก

Account → Knowledge → Tools → Integration → Sharing → Security

เพราะ AI Assistant ที่ดีที่สุดไม่ใช่ตัวที่มี Feature เยอะที่สุด แต่คือตัวที่ตรง Workflow จริงของเรามากที่สุด