Router-on-a-Stick คืออะไร ใช้เมื่อไร และข้อจำกัดที่ต้องรู้

---

① 🔰 บทนำ: VLAN มีแล้ว แต่คุยกันไม่ได้

หลายระบบทำ VLAN แยกเรียบร้อย แต่พอใช้งานจริงกลับ ข้าม VLAN ไม่ได้ เช่น พนักงานเข้า NAS ไม่ได้ หรือกล้องดูจาก VLAN อื่นไม่ได้ สาเหตุคือ ยังไม่มีการ Routing ระหว่าง VLAN หนึ่งในวิธีที่นิยมคือ Router-on-a-Stick บทนี้จะอธิบายแบบช่างจริง ใช้ได้เมื่อไร และควรเลี่ยงตอนไหน

---

② 🧠 Router-on-a-Stick คืออะไร

Router-on-a-Stick คือการใช้ พอร์ตเดียวของ Router ทำหน้าที่ Routing ให้หลาย VLAN พร้อมกัน

หลักการ

• ใช้สายเส้นเดียว
• พอร์ต Router ตั้ง Sub-Interface แยกตาม VLAN
• เชื่อมกับ Switch ผ่าน Trunk Port

อ่านเพิ่มเติมในบทนี้ :
👉 ระบบแลน และ Router

---

③ 🔌 Router-on-a-Stick ทำงานอย่างไร

ลำดับการทำงาน

1. Switch ส่งทราฟฟิกหลาย VLAN ผ่าน Trunk
2. Router แยก VLAN ด้วย Sub-Interface
3. Router ทำ Inter-VLAN Routing
4. ส่งข้อมูลกลับตาม VLAN เดิม

ทุกอย่างวิ่งผ่าน “พอร์ตเดียว”

---

④ ⚡ ทำไมถึงเรียกว่า “Stick”

คำว่า Stick มาจาก

• ใช้สายเส้นเดียว
• พอร์ตเดียว
• Router รับภาระทั้งหมด

เรียบง่าย ประหยัด แต่มีข้อจำกัด

---

⑤ 📏 ใช้ Router-on-a-Stick เมื่อไรดี

เหมาะกับกรณี

• ระบบเล็ก–กลาง
• VLAN ไม่เยอะ
• ทราฟฟิกไม่หนัก
• งบจำกัด
• ต้องการโครงสร้างง่าย

บ้าน / ออฟฟิศเล็ก ใช้ได้สบาย

---

⑥ ⚠️ ข้อจำกัดที่ต้องรู้

จุดอ่อนสำคัญ

• พอร์ตเดียว = คอขวด
• Performance ขึ้นกับ Router
• ไม่เหมาะกับโหลดพร้อมกันสูง
• ขยายยากเมื่อระบบโต

ถ้า VLAN เยอะ → เริ่มตันเร็ว

---

⑦ 🏢 เปรียบเทียบกับ Layer 3 Switch

สรุปให้ชัด

• Router-on-a-Stick
  • ประหยัด
  • โครงสร้างง่าย
  • Performance จำกัด
• Layer 3 Switch
  • Routing เร็วมาก
  • รองรับ VLAN จำนวนมาก
  • เหมาะกับองค์กร

ระบบโต → ควรย้ายไป Layer 3

---

⑧ 🏠 บ้านควรใช้แบบไหน

คำแนะนำตรงไปตรงมา

• บ้านทั่วไป → Router-on-a-Stick พอ
• Smart Home / กล้องหลายตัว → ยังใช้ได้
• Home Lab หนัก ๆ → Layer 3 จะดีกว่า

---

⑨ 🧠 วิธีคิดแบบช่างระบบ

ช่างมืออาชีพจะคิดว่า

• ดูปริมาณทราฟฟิกก่อน
• ดูจำนวน VLAN
• ดูอนาคตการขยาย
• เลือกโครงสร้างให้พอดี

อย่าเลือกเพราะ “ตั้งค่าง่าย” อย่างเดียว

---

⑩ ⚙️ ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

• ลืมตั้ง Trunk Port
• VLAN ID ไม่ตรงกัน
• Sub-Interface ผิด
• Firewall Block ข้าม VLAN
• ประเมินโหลดต่ำเกินจริง

---

⑪ 📈 สัญญาณว่าควรเลิกใช้ Router-on-a-Stick

อาการที่เจอจริง

• ระบบช้าพร้อมกัน
• กล้องดูพร้อมกันแล้วกระตุก
• CPU Router วิ่งสูง
• เพิ่ม VLAN แล้วเริ่มมีปัญหา

นี่คือสัญญาณ “ถึงเวลาขยับสถาปัตยกรรม”

---

⑫ ✅ สรุป

Router-on-a-Stick เป็นวิธีทำ Inter-VLAN Routing ที่ง่าย ประหยัด และเหมาะกับระบบขนาดเล็กถึงกลาง แต่มีข้อจำกัดด้าน Performance และการขยาย หากเข้าใจขอบเขตการใช้งานและเลือกใช้ให้เหมาะสม จะช่วยให้ระบบทำงานได้ดีโดยไม่ซับซ้อนเกินจำเป็น